Furikake nedir, nasıl yapılır?

Furikake nedir? 

Muhtemelen daha önce, pirincin ya da balığın üzerine serpiştirilmiş bu küçük taneciklerin ne olduğunu merak etmişsinizdir. Furikake, Japon mutfağına özgü bir çeşnidir. 

Pek çok çeşidi vardır; ancak klasik tarifte başlıca yosun, balık, yumurta, kurutulmuş otlar, susam tohumları, tuz ve şeker bulunur. “Furikake” Japoncada kelimenin tam anlamıyla “üzerine serpmek” demektir. Bu karışım, yemeğinize hafif bir kıtırlık katarken renk ve lezzet açısından da zenginlik sağlar. 

Furikake’nin tarihi

Furikake aslında oldukça yeni bir buluştur. Kökeninin, Japonya’da 20. yüzyılın başlarında, yani Taisho döneminin başında ortaya çıktığı kabul edilir. 1920’lerde savaşın yıkıcı etkileri, Asya kıtasında yetersiz beslenme dalgalarına yol açıyordu. 

Özellikle kalsiyum eksikliği gibi beslenme yetersizlikleri nedeniyle, Japonya’nın güneyindeki Kumamoto’lu eczacı Yoshimaru Suekichi, pirincin üzerine serpilmek üzere balık kemiklerinden yapılan bir karışım hazırladı. Daha sonra bu tarif zamanla zenginleşti.

İçine susam tohumları, yosunlar ve kurutulmuş otlar eklendi… O zamandan beri furikakenin birçok çeşidi ortaya çıktı.

Furikake çeşitleri

Furikakenin temel malzemeleri yaklaşık bir asırdır aynı olsa da bugün pek çok farklı türü bulunuyor.

Genellikle nori (özellikle suşi yapımında kullanılan, yaprak hâlinde kurutulmuş yosun), susam tohumu ve bonito gevreği (soya sosuna batırılıp kurutulmuş çizgili orkinos) içerir; ancak bazı tariflerde yaratıcı dokunuşlar da görebilirsiniz. 

Bugün karşımıza çıkan çeşitler arasında, kurutulmuş ve tatlandırılmış kırmızı shiso yapraklarından yapılan shiso furikake, wasabili furikake (acı sevenler için!) ve somonlu furikake sayılabilir… Acı mı? Limonumsu mu? Hafif mi? Tuzlu mu? Her şey, yemeğinize vermek istediğiniz tada bağlı. Kısacası önünüzde geniş bir seçenek yelpazesi var. 

Furikake’nin tadı nasıldır? 

Seçtiğiniz furikake türüne göre tadı elbette değişir. Yine de hepsinin temel malzemeleri benzer olduğundan genel lezzet profili de büyük ölçüde aynıdır. Çoğunda balık ve kurutulmuş nori bulunur; her ikisi de güçlü bir umami lezzeti verir! 

Susam tohumları ve yumurta tarifi zenginleştirir, hafif fındıksı ve tütsülü bir aroma katar. Furikakelerin çoğunda tuz, şeker ve monosodyum glutamat bulunur; umami tadını da büyük ölçüde buradan alırlar! Kıtır dokusuyla furikake, yemeğinize lezzetli bir dokunuş kazandırır.

Furikake mutfakta nasıl kullanılır?

Japonya’da genellikle beyaz pilavın, onigirilerin, suşilerin, balık ve sebze yemeklerinin üzerine serpilir; ama furikakenin en güzel yanı, onu dilediğiniz gibi kullanabilmenizdir… 

O kadar çok yönlü bir malzemedir ki pek çok tarife kolayca uyum sağlar. Örneğin sebze yemeklerini, erişteleri ve salataları çok güzel tamamlar… Hatta bazıları patlamış mısırın üzerine bile serper! Balık ya da et pane harçlarında da kullanılabilir.

Furikake yerine ne kullanılır?

Furikakenin yerine başka bir şey kullanmak oldukça kolaydır. Bunun için onu oluşturan temel malzemeleri, yani tuz ve susam tohumlarını kullanmanız yeterlidir. Yemeklerinizin üzerine bir tutam deniz tuzu ve kavrulmuş susam serpin. 

Elinizde varsa biraz nori yaprağı da ekleyebilirsiniz. Yemeğinize katmadan önce ince ince kıyın. Bir başka seçenek de shichimi togarashi kullanmaktır. Daha acıdır ama yemeğinizin lezzetini aynı derecede güzel şekilde canlandırabilir. 

Furikake ile shichimi togarashi arasındaki fark nedir?

Furikake ile shichimi togarashinin pek çok ortak noktası vardır; her şeyden önce ikisi de üzerine serpilerek kullanılan Japon çeşnileridir. Her ikisi de yosun, nori ya da susam tohumu gibi doğranmış, öğütülmüş veya kurutulmuş malzemeler içerir. 

Yine de oranlar ve karışımlar aynı değildir. Furikakeden farklı olarak shichimi togarashi daha acıdır.

Bu çeşni acı biber içerir; bazı tariflerde pul biber, Sichuan biberi, kurutulmuş portakal kabuğu, zencefil ve haşhaş tohumu da bulunabilir… Kısacası, baharatlı tatları sevenler için oldukça zengin bir karışımdır! 

Furikake’nin faydaları

Bir kez daha, bu tamamen seçtiğiniz türe bağlıdır. Furikakelerin çoğu tuz bakımından zengin olduğundan iyi bir iyot kaynağıdır. Yine de ölçülü tüketmek gerekir.

Aşırı miktarda tuz, sağlığa zararlı etkiler yaratabilir. İçerdiği kurutulmuş balık sayesinde furikake aynı zamanda iyi bir protein kaynağıdır. 

Furikake nerede bulunur? 

Furikakeyi Asya marketlerinde ya da çevrim içi mağazalarda çok kolay bulabilirsiniz. Nadir de olsa bazı büyük marketlerde rastlanabilir; ancak uzmanlaşmış dükkânlar hâlâ en güvenilir seçenektir. 

Kendi karışımınızı evde de hazırlayabilirsiniz! Bunun için temel malzemelere ihtiyacınız olacak: kurutulmuş bonito (aynı zamanda dashi yapımında da kullanılır), kombu, tuz, nori, susam tohumu; ayrıca şeker, mirin ve soya sosu. Furikake hazırlamanın sayısız yolu vardır; bu yüzden damak zevkinizin sizi yönlendirmesine izin verin! 

Furikake nasıl saklanır? 

Çoğu çeşnide olduğu gibi furikakeyi de kuru ve ışıktan uzak bir yerde saklayın. Hava geçirmez bir kapta muhafaza ederseniz birkaç hafta dayanır.