Süzme yoğurt ve rendelenmiş salatalıkla hazırlanan, sarımsak, şarap sirkesi, dereotu ve naneyle lezzetlendirilen soğuk Yunan sosu.
Şişler ızgaradan yeni çıkmış, pita hâlâ ılık, sofranın ortasında bir tek o buz gibi kâse eksik. Tzatziki, içindeki ince salatalık şeritleri, yemyeşil dereotu ve nane parçacıklarıyla koyu kıvamlı, parlak ve kaşıkta duracak kadar yoğun.
Sarımsağın keskinliği tam kararında, sirke yoğurdun tadını canlandırıyor, zeytinyağı ise bütün lezzetleri yumuşatıyor. Tadına bakmak için bir parça ekmek banıyorsunuz, derken kâse ızgaralardan önce boşalıyor.
Tzatziki Nedir?
Tzatziki, süzme yoğurt, rendelenmiş salatalık, sarımsak, şarap sirkesi ve zeytinyağıyla hazırlanan, dereotu ve naneyle aromalandırılan soğuk bir Yunan sosudur. Sıcak yassı ekmek ve zeytinle meze olarak ya da souvlaki ve gyros gibi ızgara etlerin yanında servis edilir. Ekmeğin üzerinde akmadan duracak kadar koyu kıvamlı olmalıdır.
Tzatziki sözcüğü, Türkçedeki cacık kelimesinden alınarak XX. yüzyılın ortalarında modern Yunancaya girmiştir. Cacık kelimesinin ise yemeklerde kullanılan otları ifade eden Farsça zhazh sözcüğünden geldiği düşünülür.
Türk Cacığından Yunan Tzatziki’ye
Mayalanmış sütü otlar ve sebzelerle karıştırmak, Orta Doğu’dan Balkanlar’a uzanan çok eski bir alışkanlıktır. Osmanlı döneminde yoğurtlu soslar mezeler arasında yer alır; Osmanlı sözlüklerinde ise cacık, yoğurtlu ot salatası olarak tanımlanır.
Aynı temel malzemelerden pek çok tarif doğmuştur: Hint raitası, cevizle soğuk çorba olarak servis edilen Bulgar taratoru ya da küp doğranmış salatalıkla hazırlanan, daha sulu kıvamlı Türk cacığı. Yunanistan’da ise tam tersi bir yol izlenmiştir. Süzme yoğurt ve suyu iyice sıkılmış salatalık, baharatlı etlerin ve ekmeğin yanında lezzetiyle kendini gösteren yoğun bir sos oluşturur.
Tzatziki’nin Temel Malzemeleri
Temeli, iyice süzülmüş tam yağlı Yunan yoğurdudur: beş porsiyon için 400 g, sarımsak ve yağı içine alıp suyunu salmayacak kadar yoğun olmalıdır. Salatalık, suyu iyice alındığı sürece ferahlık katar. Yalnızca sert etli kısmını rendeleyin, ardından tuzlayıp suyunu iyice sıkın; aksi hâlde sos sulanır.
Püre hâline getirilmiş iki ila dört diş sarımsak, dişe çiğ parçalar gelmeden yoğurdun her yerine dağılır. Sarımsaklı tavuk gibi bol sarımsaklı yemekleri sevenler dört dişe kadar kullanabilir. Yunanistan dışındaki birçok tarifte limon kullanılsa da klasik Yunan tarifine ekşiliğini şarap sirkesi verir. Zeytinyağı sosu bütünleştirir ve sarımsağın keskinliğini yumuşatır.
Hafif anasonumsu aromasıyla taze dereotu, tzatziki’nin vazgeçilmez otudur. Az miktarda nane, damakta kalan tada ferahlık katar. Renklerini korumaları için ikisini de incecik kıyıp en son ekleyin.
İyi Bir Tzatziki İçin Püf Noktaları
İyi bir tzatziki, kaşığın izini korur; içindeki ince salatalık şeritleri ve yeşil ot parçacıkları belirgin olur. Kâsede su birikiyorsa salatalığın suyu yeterince sıkılmamış ya da yoğurt iyi süzülmemiş demektir. Kaşıkla karıştırın: mutfak robotu dokuyu bozar ve sosu fazla akışkan hâle getirir.
Buzdolabında dinlendirmek sarımsağın keskinliğini yumuşatır ve otların aromasının yoğurda geçmesini sağlar; tzatziki ertesi gün daha da lezzetli olur. İyice soğutulmuş olarak ılık pita, ızgaralar, satay tavuk şiş yanında ya da tek başına kaşıklayarak servis edin. Ağzı sıkıca kapalı cam bir kavanozda, buzdolabında üç gün saklayabilirsiniz.
Malzemeler
Salatalık
- 1 salatalık
- Biraz tuz, salatalık için
Birleştirme
- 400 g Yunan yoğurdu süzülmüş (2 kap)
- 2-4 diş sarımsak, püre haline getirilmiş
- 2 yemek kaşığı şarap sirkesi
- 6 yemek kaşığı zeytinyağı, servis için ayrıca birkaç damla
- 1 yemek kaşığı dereotu, ince kıyılmış
- Biraz nane taze, ince kıyılmış
Talimatlar
Salatalık
- Salatalığı rendenin üzerinde neredeyse dik tutarak rendeleyin, böylece yalnızca sert etli kısmını alırsınız.1 salatalık
- Salatalığın çekirdekli kısmına geldiğinizde durun: sonunda elinizde kalan bu kısım kullanılmaz.
- Rendelenmiş salatalığı bir süzgece alın.
- Damak zevkinize göre tuz ekleyin ve tuzun her yere dağılması için karıştırın.Biraz tuz,
- Salatalığın suyunu salması için birkaç dakika bekletin.
- Salatalığı süzgeçte iyice bastırarak suyunu çıkarın.
- Salatalığı temiz bir mutfak bezine alın.
- Bezin kenarlarını tutup hafifçe burarak kalan suyun tamamını sıkın, aksi takdirde tzatzikinin kremsi kıvamı sulanır.
Birleştirme
- Sarımsağı püre haline gelene kadar ezin, tadının ne kadar baskın olmasını istediğinize göre diş sayısını artırıp azaltın.2-4 diş sarımsak,
- Dereotunu ve naneyi ince ince kıyın.1 yemek kaşığı dereotu,, Biraz nane
- Yoğurdu ve sarımsağı bir karıştırma kabına alın.400 g Yunan yoğurdu
- Suyu sıkılmış salatalığı ekleyin.
- Şarap sirkesini ve zeytinyağını ekleyin.2 yemek kaşığı şarap sirkesi, 6 yemek kaşığı zeytinyağı,
- Kremsi ve homojen bir sos elde edene kadar kaşıkla karıştırın.
- Tadına bakıp tuzunu ve ekşiliğini ayarlayın, gerekirse biraz daha sirke ekleyin.
- Dereotunu ve naneyi ekleyin.
- Her yere dağılmaları için karıştırın.
- İyice soğuması için tzatzikiyi servis etmeden önce buzdolabında bekletin.
- Üzerine birkaç damla zeytinyağı gezdirerek soğuk servis edin.
