Taro nedir?
Taro, bilimsel olarak Colocasia esculenta adıyla bilinen çok yıllık bir bitkiden elde edilen, toprak altında yetişen bir sebzedir. Bitkinin kökü aslında gerçek bir kök değil, bir korm ya da yumru kök; yani pullarla çevrili, şişkin bir tür yer altı gövdesidir.
Silindirik veya küresel olan bu korm, kahverengi ve tüylü bir kabuğa sahiptir; kalp biçimli, bazen de ok ucu biçimli büyük yeşil yapraklar verir. Zehirli olmalarına rağmen bu iki organ da iyice pişirildiği takdirde yenilebilir.
Taronun başlıca iki türü vardır: Eddo (ya da Eddoe) ve Dachine (ya da Dasheen).
Eddo küçük kormlu (150 ila 300 gram) taroları kapsar; bunların beyaz, kuru bir eti ve topraksı, hafif ekşi bir tadı vardır.
Dachine büyük kormlu (1 ila 2 kilo) taroları ifade eder; bunların yumuşak, mor damarlı beyaz bir eti ve fındığınkine benzeyen tatlı bir tadı vardır.
Ayrıca Güney Amerika’da, ilk türe benzeyen ancak daha uzun bir korma, fındık aromasına ve çeşitli renklerde (beyaz, sarı, pembe ya da morumsu) daha gevrek bir ete sahip olan Malanga taro da bulunur.
Taronun kökeni
Taronun büyük olasılıkla Güneydoğu Asya kökenli olduğu düşünülmektedir. Dünyanın en eski kültür bitkilerinden biri olduğu sanılıyor: Solomon Adaları’nda 28.000 ila 20.000 yıl öncesine tarihlenen taş aletler üzerinde tohumları bulunmuştur. Günümüzde taroyu Asya, Afrika, Okyanusya ve Karayipler’in tropikal bölgelerinde yetiştirmek mümkündür.
Hawaii’de bu sebze, 500 yıldan uzun bir süre önce o sırada yenilebilir bitki bakımından kıt olan bu adaya göç etmiş Polinezyalıların hayatını kurtardığı için, ada sakinlerinin kutsal atası olarak kabul edilir.
Taro nasıl yetiştirilir?
Taro yetiştiriciliğinde tohumları ya da kormlardan çıkan filizleri kullanmak tercih edilebilir. Uygulamada, merkezi bir kormdan gelişen genç sürgünler ayrılır, ardından bunlar dikilir. Bu sürgünler daha sonra yeni taro bitkileri haline gelir; bunlar da kendi sıralarında başka bitkiler verir.
Taro özellikle nemli bölgelerde çok iyi gelişir. Yine de bir sulama sistemine başvurarak onu daha kurak bölgelerde yetiştirmek de mümkündür.
Ancak şunu belirtmek gerekir ki bu koşullarda yetiştirilen taronun kalitesi, nemli bölgelerden gelen taronunkiyle aynı olamaz. Gerçekten de kurak bölgelerde taro daha yavaş büyüme ve daha kuru bir dokuya sahip olma eğilimindedir. Buna karşılık, nemli bir ortamdan yararlanan taro daha yumuşak ve daha yapışkan bir dokuya sahiptir.
Taro güvenli bir şekilde nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Hatırlatmakta fayda var: çiğ taro yumruları zehirli ve oldukça tehlikelidir. İçlerinde kalsiyum oksalat bulunur; bu madde dokunulduğunda cilt tahrişine, yendiğinde ise ağızda ve boğazda yanma, ağrı ve şişliklere yol açar. Bu nedenle pişirmeden önceki hazırlık sırasında dikkatli olun.
Öncelikle taronun kabuğunu soyarken mutfak eldivenleri kullanmalısınız. Ardından onu soğuk suya batırıp tüm kirleri gidermek için yıkayın. Sonra istediğiniz gibi pişirebilirsiniz.
Taro kormları farklı şekillerde pişirilebilir: haşlama, buharda pişirme, ağır ateşte pişirme, kızartma, ızgara vb.
Dikkat edin, bu kök sebzenin tamamen pişmesi ve yumuşaması uzun zaman alır. Örneğin onu haşlamak ya da buharda pişirmek isterseniz 20 ila 30 dakikaya ihtiyacınız olacaktır. Aynı şekilde, taro yapraklarını yemek isterseniz, yemeden önce pişirmenin ortasında suyunu değiştirerek onları 45 dakika haşlamalısınız.
Asya mutfağında taro
Asya’da taro, birçok lezzetli yemek yapmak için kullanılabilir.
En popüler olanları taro çorbalarıdır: kormlar dilimlenir ya da küp küp doğranır ve başka etler ve sebzelerle birlikte pişirilir. Tarifler ülkeden ülkeye değişir. Vietnam mutfağında karidesli taro çorbası ve su sarmaşığı ile ördekli taro çorbası vardır.
Japon mutfağında taro, mantar ve miso ezmesiyle pişirilir. Kore mutfağında ise toran guk taro çorbası, dana eti ve kurutulmuş balıkla hazırlanır.
Ağır ateşte pişirmeye başvurmak da mümkündür. Hindistan’da taro köri ile ağır ateşte pişirilir. Japonya’da ise ünlü satoimo no nimono vardır; bu, taronun ülkenin temel çeşnileriyle (dashi, sake, soya sosu, mirin ve biraz şeker) ağır ateşte pişirilmiş halidir.
Kanton ve Çin mutfağında, buharda pişirildikten sonra taro, bizdeki patates püresi gibi ezme haline getirilir ve bir garnitür olarak yenir ya da başka tuzlu veya tatlı yemekler hazırlamak için kullanılır. Örneğin, çok gevrek taro köftesini (wuhgok ya da taro dumpling puff) yapmak için ezme, baharatlanmış kıyma ile karıştırılıp tavada kızartılır; ya da kızarmış taro keki yapmak için yapışkan pirinç unuyla karıştırılıp domuz eti, mantar ve sosislerle birlikte yenir.
Son olarak, tatlı taro ezmesi ay kekleri, buharda pişirilmiş poğaçalar ya da Banh cam için iç harcı olarak kullanılabilir. Ayrıca küçük inciler haline getirilip şekerli suda haşlanarak yaz boyunca serinletici bir tatlıya dönüştürülebilir. Ve eğer Bubble tea hayranıysanız, taro bubble tea‘yi mutlaka tatmalısınız!
Taro nereden alınır?
Marketlerde taro genellikle bütün ya da kesilmiş yumrular halinde bulunur. Satın alırken, etinin rengini inceleyerek taronun kalitesini kontrol etmek önemlidir. Kahverengi damarlar görürseniz, bu taronun bozulmuş olabileceğini gösterebilir.
Satın alınacak taro türünün seçimi, planlanan kullanıma da bağlıdır. Tatlı yemekler için, kendine özgü aromaları nedeniyle Dachine taroları önerilir. Cips ya da daha kuru bir doku gerektiren başka tarifler hazırlamayı planlıyorsanız, Eddo veya Malanga daha iyi bir tercih olacaktır. Çorbalar ya da yahniler için ise, tercih ettiğiniz dokuya ve aromaya göre herhangi bir taro çeşidi kullanılabilir.
Taro nasıl saklanır?
Bütün taro yumrularını saklamak için onları serin ve kuru bir yerde tutmak en iyisidir. Nem onları hızla yumuşatıp bozabileceği için buzdolabında saklamaktan kaçının. Soyulmuş ya da kesilmiş taro yumrularına gelince, bunlar hava geçirmez bir kutuda saklanıp buzdolabına konulabilir.
Hazırlandıktan sonraki 3 ila 4 gün içinde tüketilmeleri önerilir.
