Güney Asya kökenli olan kutsal fesleğen, baharatlı tat özellikleri için yetiştirildiği Hindistan ve Tayland’da eşsiz bir aromatik bitkidir. Adından da anlaşılacağı gibi, sizi kayıtsız bırakmaması gerekir!
Tayland kutsal fesleğeni nedir?
Tayland kutsal fesleğeni, aynı zamanda Tayland fesleğeni, Hintçede “Tulsi” ya da meyan kökü fesleğeni olarak da adlandırılır; temelde tek yıllık otsu bir bitkidir ve mor-pembe gövdeleri ile çiçekleri vardır. Geleneksel fesleğenden bildiğimiz tat ve kokudan farklı olsa da gerçekten bir fesleğen türü olarak kabul edilir. Bunlardan biri mor renkli olup daha belirgin bir tada sahip olan birçok çeşidi bulunur.
Tayland mutfağında ve Hint mutfağında yaygın olarak kullanılır; meyan kökü notalarıyla taçlanan anason ve baharatlı tadı sayesinde eşsiz bir değere sahip olduğu kabul edilir. Hatta Budist dininde kutsal bir bitkidir. Asyalılar, tat özelliklerinden yararlanmanın yanı sıra onu şifalı erdemleri için de kullanır.
Neden ona « kutsal fesleğen » deniyor?
Tayland kutsal fesleğeni, adını ve günümüzdeki ününü, uzun süredir (ve hâlâ!) Hindu tören uygulamalarında kullanılmış olmasının basit ve haklı nedenine borçludur. Zaten “Tulsi” Sanskritçede “eşsiz olan” anlamına gelir. Bu durum, Tulsi’nin Hinduizmin önemli bir tanrısı olan Vishnu’nun eşi Lakshmi’yi temsil ettiği Hindu mitolojisine kadar uzanır. Kutsal fesleğen Yunan ve Roma tıbbında da çokça kullanıldığı için Tayland ve Hindistan sınırlarını dahi aşar.
Tayland kutsal fesleğeninin tadı nasıldır?
Tayland kutsal fesleğenini benzersiz kılan da budur; o, tadıyla parlar. Hem hafif anasonlu hem de biberli olup ayrıca nane, meyan kökü ve limon notalarını da bir araya getirir. Genellikle sıradan fesleğenden daha tatlı bulunur.
Tayland kutsal fesleğeni ile geleneksel fesleğen arasındaki fark nedir?
Tayland kutsal fesleğeni geleneksel fesleğenden daha tatlıdır. Bu nedenle taze ve tuzlu tadıyla beğenilen pesto için iyi bir seçenek olmaz.
Ayrıca etken maddeler bakımından sıradan fesleğenden çok daha zengin bir çeşit olduğu söylenir. Onun (ginseng gibi) adaptojen bir bitki olduğu da söylenir: organizmamızın ihtiyaçlarına uyum sağlar ve toksik olmadan eksik olanı tamamlar.
Tayland kutsal fesleğeninin faydaları nelerdir?
Tıpta, kutsal fesleğenin yaprakları ve çiçekleri demleme veya kaynatma yoluyla kullanılır. Tansiyon düşürücü, anti-enflamatuar, ağrı kesici, sindirim destekleyici, sakinleştirici, idrar söktürücü, antibakteriyel erdemleriyle tanınır… Kısacası, makineyi yeniden çalıştırır!
Tayland kutsal fesleğeni mutfakta nasıl kullanılır?
Sıradan fesleğenle yapabileceğiniz gibi, kutsal fesleğen de başlıca çiğ olarak kullanılır. Onu pişirmek de mümkündür. Ancak şunu bilin ki, pişirmeye karar verirseniz aroması pişirme sırasında hafifçe azalacaktır. Yine de yaprağı diğer fesleğen çeşitlerinden daha kalın olduğundan, örneğin sosları pişirmenin sonunda aromalandırmak için kullanmak tamamen mümkündür. Kutsal fesleğen elbette erişteler (örneğin kırmızı köri erişteleri gibi), kabuklu deniz ürünleri ve balıklar, kümes hayvanları ve limonlu ya da zeytinyağlı soslarla çok iyi uyum sağlar. Onu Tayland yeşil körili tavukta da bulabilirsiniz
Hindistan’da demleme olarak tüketilirken, Tayland mutfağında onu bu fesleğenden, et ya da deniz ürünlerinden, istiridye sosundan ve balık sosundan oluşan bir soteleme yemeği olan geleneksel pad kapao tarifinde bulabilirsiniz; ayrıca Tayvan mutfağında San Bei Ji ile de karşılaşırsınız
Tayland kutsal fesleğeni yerine ne kullanılır?
Tayland kutsal fesleğeni bulmak her zaman kolay olmadığından, her zaman tatlı Tayland fesleğeni ya da basitçe sıradan fesleğen gibi benzer başka otları kullanabilirsiniz. Bazıları onu nane, kekik, biberiye ya da rezene ile değiştirmeyi de önerir. Benzer özelliklere sahip oldukları için, yemeklerinizi en iyi şekilde zenginleştirmek adına olası alternatiflerdir.
Kutsal fesleğen nereden bulunur?
Kutsal fesleğeni doğal olarak çoğu Asya marketinde bulabilirsiniz. Sıradan fesleğen gibi, toprağın iyi drene edilmiş ve özellikle güneşli olması koşuluyla onu yetiştirmek de mümkündür.
Tayland kutsal fesleğeni nasıl saklanır?
Tayland kutsal fesleğeni elbette taze olduğunda daha lezzetlidir. O hâlde bilin ki çok uzun süre saklanamaz. Bu yüzden onu iki gün içinde tüketmenizi şiddetle tavsiye ederim.
Onu biraz daha uzun süre saklamak isterseniz, yaprakları yağ doldurulmuş buz kalıplarına yerleştirin ve dondurucuya koyun. Kurutulmuş hâlde, tıpkı geleneksel bir baharat gibi, hava geçirmez bir kapta güneşten uzakta daha uzun süre saklayabilirsiniz.
