Soba eriştesi nedir?
Soba eriştesi, erişte türlerinden biridir ve Japon mutfağında sıkça kullanılır. Oldukça ince ve koyu renkli olan bu erişteler, rengini temel malzemesi olan karabuğday unundan alır.
Ayrıca az miktarda buğday unu ve suyla hazırlanır; daha özel çeşitlerde yeşil çay tozu ya da deniz yosunu gibi farklı malzemeler de bulunabilir. Görünüş olarak biraz tam buğday spagettiyi andırır. Ama lezzeti bambaşkadır!
Soba eriştesinin tarihi
Soba eriştesinin kökeni Orta Çağ’a kadar uzanır. O dönemde Zen Budist keşişleri bazen on günden uzun süren oruçlar tutuyordu. Bu mahrumiyet ve meditasyon dönemlerine başlamadan hemen önce, su ve karabuğday unuyla hazırlanan hamurdan küçük toplar yeme alışkanlıkları vardı.
Ayrıca bu eriştelere özgü özel kesim tekniğini bu tapınaklara getiren kişinin de Shoichi-Kokushi adlı bir keşiş olduğu söylenir. Bugün bile bu yiyecek, bedeni ağırlaştırıp yormadığı için keşişler tarafından çok sevilir. Soba eriştesi aynı zamanda Yeni Yıl’ın geleneksel yemeklerinden biridir.
Soba ve somen eriştesi arasındaki fark
Soba eriştesi ile somen eriştesi gerçekten de oldukça benzerdir; üstelik bu benzerlik sadece isimleriyle sınırlı değildir: aynı kalınlıktadırlar, ikisi de soğuk bir bulyonla servis edilebilir…
Ama sonuçta bunlar iki farklı erişte türüdür! Aralarındaki farkı en kolay görünümlerinden anlayabilirsiniz: tamamen buğday unundan yapılan somen eriştesi, soba eriştesine özgü koyu renge sahip değildir; çünkü içinde karabuğday unu bulunmaz.
Somen eriştesinde ayrıca biraz bitkisel yağ da bulunur; sobada ise kullanılan tek sıvı sudur.
Soba eriştesiyle nasıl yemek yapılır?
Soba eriştesi iki şekilde yenir: soğuk ya da sıcak. Ilık servis etmek pek tercih edilmez. Her iki durumda da önce erişteleri haşlamanız gerekir. Üstelik yapımı çok kolaydır: kaynar suda 2 dakika 30 saniye pişirmeniz yeterli. Spagetti gibi düşünün, ama çok daha kısa sürede hazır olur!
Yaz ayları için ideal olan soğuk versiyonda size bir soğuk soba eriştesi için sos tarifi öneriyorum. Tüm ayrıntılar yazıda, ama kısaca şöyle: erişteler haşlanır, ardından doğrudan suya ya da buzlu suya alınarak soğutulur ve doğranmış taze yeşil soğanla birlikte, soya sosu ve mirin bazlı bu sosla bir kasede servis edilir. İşin en güzel yanı ise karışıma biraz dashi suyu eklemektir!
Sonbahar ve kış aylarında daha çok tercih edilen sıcak versiyonda ise haşlanmış soba eriştelerinizi yine bir dashi suyu ile servis edebilirsiniz. Klasik dashi’yi, yani kombu ve kurutulmuş palamuttan yapılanı seçin; en lezzetlisi odur! Daha doyurucu bir versiyon için bu suyu kızarmış tofu ya da tempura hamuru parçalarıyla da zenginleştirebilirsiniz…
Soba eriştesinin tadı nasıldır?
Elbette karabuğday bazlı yiyecekleri sevmeniz gerekir! Soba eriştesinde karabuğdaya özgü hafif fındıksı ve topraksı bir aroma vardır; tahılın karakteri hemen hissedilir. Dokusu ise oldukça yoğun, hafif taneli ve yumuşaktır.
Soba eriştesi nereden alınır?
Bugün en pratik yol hâlâ soba eriştesini Amazon’dan çevrimiçi satın almak. Ama en otantik tercih, onları Japon satıcılardan almaktır. Soba eriştesini çoğu Japon ve Asya marketinde bulabilirsiniz.
Biraz şansla, büyük marketlerin Asya reyonlarında bile karşınıza çıkabilir!
Soba eriştesinin farklı türleri
Mutfak keşfiniz sırasında karşınıza çıkabilecek soba çeşitleri, birbirinden iştah açıcı formlarda sunulur:
- Juwari Soba/Towari Soba: Bu, soba dünyasının en özel çeşitlerinden biridir. Yalnızca %100 karabuğday unu kullanılarak hazırlanır. Bu erişteler, karabuğdayın zenginliğinden gelen belirgin lezzeti ve diri dokusuyla tanınır. Soba tutkunları bu versiyonu genellikle saflığı ve otantik tadı nedeniyle çok sever.
- Nihachi Soba: Bu versiyon, doku ve lezzet arasında benzersiz bir denge kurmak için un karışımıyla hazırlanır. %80 karabuğday unu içerir; bu da ona karakteristik aromasının büyük bölümünü kazandırır. Eklenen %20 buğday unu ise dokuya esneklik ve yumuşaklık katar. Bu nedenle birçok yemekte rahatlıkla kullanılabilecek çok yönlü bir seçenektir.
- Cha Soba: Bu soba türü, erişte hamuruna matcha eklenerek hazırlanır ve yaratıcı bir dokunuş sunar. İnce öğütülmüş yeşil çay tozu olan matcha, eriştelere yalnızca canlı bir yeşil renk vermekle kalmaz, aynı zamanda tada çaya özgü aromatik notalar da katar. Böylece karabuğdayın rustik lezzeti, matchanın ferah ve otsu nüanslarıyla birleşerek benzersiz bir tat deneyimi yaratır. Bu erişteler genellikle soğuk servis edilir ve özellikle yazın sıcak aylarında çok sevilir.
Bu soba türlerinin her biri, karabuğdayın ne kadar farklı şekillerde kullanılarak nefis erişte yemeklerine dönüştürülebileceğini gösteren özgün bir mutfak deneyimi sunar. İster karabuğdayın saf lezzetini arıyor olun, ister yeni tat kombinasyonları denemeyi seviyor olun, damak zevkinize hitap edecek bir soba çeşidi mutlaka vardır.
Sobayu nedir?
Sobayu (蕎麦湯) kelime anlamıyla “soba pişirme suyu” demektir ve soba eriştesinin haşlandığı sıcak sudur.
Genellikle soba eriştesiyle hazırlanan bir yemeğin sonunda çaydanlıkta servis edilir; çay gibi sade içilebilir ya da kalan sosa eklenerek öğünü tamamlayan, iç ısıtan bir çorbaya dönüştürülebilir.
Soba eriştesi nasıl saklanır?
Elinizde soba eriştesi kaldıysa, büyük olasılıkla yeni aldığınız paketin tamamını pişirmemişsinizdir. Kuru soba eriştesi, diğer makarnalar gibi serin ve kuru bir yerde saklanır.
Yine de en ideali, satın aldığınız yıl içinde tüketmektir. Taze ama henüz pişmemiş soba eriştesi kaldıysa, satın aldıktan sonraki üç gün içinde tüketmelisiniz. Bu durumda mutlaka buzdolabında saklayın!
Soba eriştesi glüten içerir mi?
İlk bakışta hayır gibi gelebilir; sonuçta soba eriştesi karabuğday unundan yapılır. Ancak aslında bir miktar glüten içerir, çünkü içinde az da olsa buğday unu bulunur.
Glüten olmasa soba eriştesi çok kırılgan olur, tek parça halinde kalmazdı. Ama glütene alerjisi olanlar rahat olsun; %100 karabuğday unuyla yapılan, yani glütensiz soba eriştesi bulmak mümkündür!
Malzemeler
- 250 g kuru soba eriştesi
- 40 g susam yağı
- 3 yemek kaşığı light soya sosu
- 2 yemek kaşığı şeker
- 2 yemek kaşığı pirinç sirkesi
- 2 yemek kaşığı susam siyah ya da beyaz
- 2 taze soğan ince dilimlenmiş
- 1 diş sarımsak rendelenmiş
İsteğe bağlı garnitürler
- 0.25 çay kaşığı karabiber
- ince dilimlenmiş turp
- ince kıyılmış kişniş
Talimatlar
Soba eriştelerini haşlayın
- Büyük bir tencereyi yaklaşık 3 litre suyla doldurun ve yüksek ateşte kaynamaya bırakın. Suyu tuzlamanıza gerek yok. Daha hızlı kaynaması için dilerseniz tencerenin kapağını kapatın.
- Su kaynayınca soba eriştelerini ekleyin. Birbirine ya da tencerenin dibine yapışmamaları için büyük bir çatalla sık sık karıştırarak 4 dakika pişirin.250 g kuru soba eriştesi
- Erişteleri, lavaboya yerleştirdiğiniz bir süzgece alın ve el değecek kadar soğuyana dek hemen soğuk akan suyun altında durulayın. İyice süzülmeleri için süzgeci lavaboda bırakın.
Bu arada sosu hazırlayın
- Büyük bir kasede susam yağı, soya sosu, şeker, pirinç sirkesi, susam, taze soğan, sarımsak ve karabiberi bir araya getirin. Pürüzsüz bir karışım elde edene kadar çatalla iyice çırpın.40 g susam yağı, 3 yemek kaşığı light soya sosu, 2 yemek kaşığı şeker, 2 yemek kaşığı pirinç sirkesi, 2 yemek kaşığı susam, 2 taze soğan, 1 diş sarımsak, 0.25 çay kaşığı karabiber
Erişteleri servis edin
- Fazla suyu çıkarmak için süzgeci lavaboya birkaç kez kuvvetlice vurun. Erişteleri sosun üzerine alın ve her tarafı eşit şekilde kaplanana kadar çatalla karıştırın. Oda sıcaklığında servis edin ya da servis edene kadar buzdolabında bekletip soğuk sunun.
