Ma kolor cytryny, jej kształt i fakturę… Są do siebie łudząco podobne! A jednak yuja, choć należy do rodziny cytrusów, wyraźnie różni się od dobrze nam znanej, tradycyjnej żółtej cytryny. Czym więc właściwie jest yuja?
Czym jest yuja?
Yuja, czyli yuzu, jak nazywa się ją w niektórych regionach, to owoc cytrusowy gdzieś pomiędzy mandarynką a cytryną, pochodzący prosto z Chin! Jak większość cytrusów ma ziarnistą, dość nierówną skórkę. Jej kolor zależy od odmiany i stopnia dojrzałości owocu.
Zbiera się ją przede wszystkim dla aromatycznej skórki i soku, ale można ją wykorzystywać także na wiele innych sposobów. Istnieje mnóstwo przetworów na bazie yuja — a herbata jest jednym z nich!
Pochodzenie yuja
To właśnie ten typ cytrusa, który trudno znaleźć w naszych stronach. Początkowo owoc, będący idealną hybrydą mandarynki i papedy Ichang (chińskiej cytryny), uprawiano w Tybecie i Chinach, zwłaszcza u podnóża Himalajów.
Później yuja stała się bardzo popularna w kuchni japońskiej i to właśnie tam zaczęto nazywać ją „yuzu”! Stopniowo rozprzestrzeniła się na sąsiednie regiony, aż w końcu zyskała popularność w całej Azji. W Europie i Stanach Zjednoczonych pojawiła się dopiero w XX wieku.
W przeciwieństwie do wielu tradycyjnych cytrusów ten owoc, bardzo odporny na silne mrozy, rośnie na raczej gęstych, kolczastych drzewach. Zbiory nie należą więc do najłatwiejszych, stąd też wysoka cena w sklepach. Yuja uchodzi za produkt rzadki, a nawet luksusowy.
Odmiany yuja
Istnieje kilka odmian yuja, ale większość z nich pozostaje trudno dostępna ze względu na rzadkość tego owocu. Hana Yuzu to na przykład odmiana wykorzystywana głównie ze względu na kwiaty, znane z bardzo intensywnego zapachu.
W Japonii mówi się także o Yuko, niezwykle rzadkiej odmianie występującej tylko tam, a także o Tadanishiki Yuzu czy Shishi Yuzu, nazywanym czasem „lwim yuzu”…
Wiele z tych egzotycznych owoców jest do siebie bardzo podobnych. Często zdarza się więc, że yuja mylona jest z dangyuja, koreańskim pomelo. Choć dangyuja ma kształt i smak bardzo zbliżone do yuja, botanicznie uznaje się ją za odmianę pomelo. Jeśli więc będziecie mieli okazję ją kupić, przed zakupem warto poprosić w sklepie o radę.
Produkcja
Dawniej yuja produkowano wyłącznie w Chinach. Z biegiem wieków owoc, choć nadal rzadki, rozprzestrzenił się po świecie, a wraz z nim powiększyły się obszary jego uprawy.
Japonia, która wypromowała yuja, wciąż pozostaje jej najważniejszym producentem. Na przykład prefektura Köchi, położona na południu wyspy Shikoku, ma najwięcej upraw yuzu w całej Japonii. Region ten słynie zresztą z wyjątkowej jakości swoich owoców.
W Europie producentów jest znacznie mniej. Uprawy znajdują się głównie w Hiszpanii i Portugalii. W Stanach Zjednoczonych yuja najlepiej czuje się w łagodnym, umiarkowanym klimacie Kalifornii.
Smak yuja
Yuja ma łagodny, owocowy smak z cytrynową nutą i stosunkowo chrupiącą strukturę. Najłatwiej wyobrazić go sobie gdzieś pomiędzy słodyczą mandarynki a kwasowością cytryny. Mimo to yuja pozostaje dość kwaśnym owocem, dlatego wykorzystuje się przede wszystkim jej sok albo skórkę, zamiast podawać ją w cząstkach jak pomarańczę.
Poza smakiem yuja słynie także ze swojego aromatu. Wnosi do potraw delikatną, kwiatową nutę.
Jej aromat jest naprawdę wyrazisty, dlatego świetnie komponuje się z subtelniejszymi składnikami, takimi jak owoce morza czy ryby… Często wykorzystuje się ją również w cukiernictwie. Co ciekawe, coraz więcej perfumiarzy sięga po nią także w swoich kompozycjach zapachowych.
Właściwości yuja
Yuja to owoc bardzo bogaty w witaminę C, dzięki czemu jest doskonałym naturalnym przeciwutleniaczem wspierającym układ odpornościowy. Zawiera również flawonoidy i aminokwasy, które pomagają zapobiegać chorobom serca i zmniejszać ryzyko niektórych rodzajów nowotworów.
Yuja jest także znakomitym źródłem błonnika, który może wspierać prawidłowe trawienie. Ponadto wysoka zawartość pektyn może przyczyniać się do obniżenia poziomu cholesterolu we krwi. Krótko mówiąc, to cenne źródło składników odżywczych i minerałów, które nie tylko wnosi na talerz nutę egzotyki, lecz także ma wiele korzyści dla zdrowia.
Jak używać yuja?
Yuja można wykorzystywać na wiele sposobów. W kuchni japońskiej często maceruje się ją w likierze albo przerabia na marmoladę lub konfiturę. Można dodawać ją do sałatek, dań warzywnych i marynat — jako przyprawę albo pełnoprawny składnik potrawy.
Yuja naturalnie odnajduje się w wielu przepisach na desery: sałatki owocowe, ciasta, crumble, sorbety… Można przygotowywać z niej soki, „yuzunady” (czyli lemoniadę w nowej odsłonie!), koktajle, a także herbatę.
Yujacha, koreańska herbata na bazie yuja (jak sama nazwa wskazuje), w dużej mierze spopularyzowała ten owoc! Przygotowuje się ją z plasterków yuja marynowanych w cukrze i odrobinie octu. Następnie mieszankę zalewa się gorącą wodą, aby otrzymać owocową, lekko kwaskowatą herbatę.
Herbatę z yuja często pije się na gorąco zimą, żeby się rozgrzać, ale latem można podawać ją także na zimno dla orzeźwienia. Poza tym, że świetnie smakuje, w Korei uznaje się ją również za tradycyjny środek wspierający odporność i łagodzący ból gardła. Ja osobiście piję ją po prostu dla przyjemności — niech tam właściwości lecznicze — najlepiej z dobrymi, domowymi amerykańskimi ciasteczkami
Gdzie kupić herbatę yuja?
Herbatę z yuja można znaleźć w azjatyckich sklepach spożywczych. Można ją również kupić online — wiele stron oferuje egzotyczne produkty najróżniejszego rodzaju.
Herbatę z yuja można też przygotować samodzielnie, kupując potrzebne składniki w delikatesach. Największym wyzwaniem jest znalezienie świeżej yuja. Najlepiej szukać jej jesienią, czyli między wrześniem a listopadem. Przed zakupem koniecznie sprawdź jakość i świeżość składników.
Jak przechowywać herbatę yuja?
Świeżą herbatę z yuja można przechowywać w lodówce przez około tydzień, w szczelnie zamkniętym pojemniku. Ważne, aby trzymać ją z dala od światła i ciepła — dzięki temu dłużej zachowa świeżość i smak.
Pamiętaj, że smak i kolor herbaty mogą z czasem się zmieniać z powodu naturalnego rozkładu składników. Dlatego najlepiej wypić ją dość szybko. Warto też wiedzieć, że herbatę z yuja można zamrozić.
Wystarczy przelać ją do foremek na kostki lodu i wstawić do zamrażarki. Jeśli chcecie cieszyć się herbatą przez dłuższy czas, jest też inna opcja: kupcie herbatę z yuja na wagę.
Składniki
Składniki na yuja-cheong (marmoladę z yuja)
- 240 g yuzu yuja
- 240 g białego cukru
Składniki na herbatę yuja (herbatę yuzu)
- 3 łyżeczki yuja-cheongu
- 1 filiżanka wody gorącej lub zimnej
Instrukcje
Na yuja-cheong
- Wysterylizuj szklany słoik w garnku z wrzącą wodą.
- Opłucz świeże owoce yuja pod bieżącą wodą. Możesz użyć sody oczyszczonej i/lub grubej soli, aby dokładnie wyszorować skórkę. Osusz owoce ręcznikiem papierowym.
- Podziel owoce yuja na skórkę, miąższ, białą część skórki, pestki i sok. Wyrzuć pestki oraz białą część skórki. Pokrój skórkę yuja w cienkie paski podobnej wielkości.
- Zmiksuj w blenderze miąższ i sok z yuja (bez skórki).
- Połącz zmiksowany miąższ i sok z cukrem w czystej misce i dokładnie wymieszaj. Włóż pokrojoną skórkę yuja do wysterylizowanego słoika, a następnie zalej ją mieszanką yuja z cukrem. Wymieszaj czystą łyżeczką.
- Zakręć słoik i odstaw w temperaturze pokojowej, aż cukier się rozpuści. W zależności od ilości może to potrwać kilka dni. W tym czasie codziennie mieszaj yuja-cheong czystą łyżeczką.
- Przenieś słoik do lodówki i przechowuj tam do zużycia. Smak marmolady będzie z czasem coraz lepszy.
Na herbatę yuja lub herbatę yuzu
- Rozpuść 2-3 łyżeczki yuja-cheongu (marmolady z yuja) w filiżance wody. Podawaj od razu. (Jeśli chcesz, możesz zjeść skórkę yuja).
