Hij heeft de kleur van een citroen, de vorm, de textuur… Ze lijken sprekend op elkaar! Toch is yuja, ook al behoort hij tot de familie van de citrusvruchten, iets anders dan de klassieke gele citroen die we zo goed kennen. Maar wat is yuja nu precies?
Wat is yuja?
Yuja, of yuzu zoals hij in sommige regio’s wordt genoemd, houdt het midden tussen mandarijn en citroen. Deze citrusvrucht komt oorspronkelijk uit China! Zoals de meeste citrusvruchten heeft hij een korrelige, vrij onregelmatige schil. De kleur hangt af van de variëteit en de rijpheid.
Hij wordt vooral geoogst voor zijn schil en sap, maar je kunt deze vrucht ook op andere manieren gebruiken. Er bestaan heel wat bereidingen op basis van yuja, en thee hoort daar zeker bij!
Oorsprong van yuja
Dit is typisch zo’n citrusvrucht die hier moeilijk te vinden is. Oorspronkelijk werd de vrucht, een perfecte hybride tussen mandarijn en Ichang papeda (Chinese citroen), geteeld in Tibet en China, vooral in de uitlopers van de Himalaya.
Daarna werd yuja erg populair in de Japanse keuken, waar hij zelfs de naam “yuzu” kreeg! Geleidelijk verspreidde hij zich naar naburige regio’s en werd hij populair in heel Azië. In Europa en de Verenigde Staten dook hij pas in de 20e eeuw op.
In tegenstelling tot veel klassieke citrusvruchten is deze vrucht zeer goed bestand tegen strenge kou. Hij groeit aan vrij dichtbegroeide bomen met doorns. De oogst is dus niet bepaald eenvoudig, en dat verklaart meteen de prijs in de winkel. Yuja wordt beschouwd als een zeldzaam, zelfs luxueus product.
Yuja-variëteiten
Er bestaan enkele variëteiten van yuja, maar door de zeldzaamheid van de vrucht blijven de meeste moeilijk verkrijgbaar. Hana yuzu is bijvoorbeeld een soort die vooral wordt gebruikt om zijn bloemen, die bekendstaan om hun sterke geur.
In Japan spreekt men ook van yuko, een uiterst zeldzame variëteit die alleen daar voorkomt, van Tadanishiki yuzu, van Shishi yuzu of “leeuwenyuzu”, zoals hij soms wordt genoemd…
Veel van deze exotische vruchten lijken sterk op elkaar. Het gebeurt dan ook vaak dat yuja wordt verward met dangyuja, een Koreaanse pomelo. Hoewel dangyuja qua vorm en smaak sterk op yuja lijkt, wordt hij botanisch gezien beschouwd als een pomelovariëteit. Vraag dus gerust advies in de winkel voordat je afrekent, mocht je de kans krijgen er een te bemachtigen.
Productie
Vroeger werd yuja uitsluitend in China geproduceerd. Door de eeuwen heen heeft de vrucht zich, ondanks zijn zeldzaamheid, over de wereld verspreid, waardoor ook de productiegebieden zijn toegenomen.
Japan, dat yuja zijn reputatie gaf, blijft een van de belangrijkste producenten. De prefectuur Köchi bijvoorbeeld, in het zuiden van het eiland Shikoku, telt de meeste yuzu-velden van Japan. De regio staat dan ook bijzonder bekend om de kwaliteit van haar vruchten.
In Europa zijn producenten schaarser. De teelt bevindt zich vooral in Spanje en Portugal. In de Verenigde Staten gedijt yuja het best in het zachte, gematigde klimaat van Californië.
Smaak van yuja
Yuja heeft een zachte, fruitige smaak met een citroenachtige toets en een vrij knapperige textuur. Om je een concreter idee te geven: de smaak zit ergens tussen de zoetheid van mandarijn en de fris-zure smaak van citroen. Toch blijft het een behoorlijk zure vrucht. Daarom gebruikt men meestal alleen het sap of de schil, en serveert men hem niet in partjes zoals een sinaasappel.
Naast zijn smaak staat yuja ook bekend om zijn geur. Hij voegt een bloemige noot toe die gerechten extra verfijning geeft.
Yuja heeft een uitgesproken aroma. Daardoor past hij heel goed bij fijnere gerechten, zoals zeevruchten en vis… Ook in de patisserie wordt hij veel gebruikt. Nog opvallender: steeds meer parfumeurs verwerken hem in hun composities.
De voordelen van yuja
Yuja is zeer rijk aan vitamine C, waardoor hij een uitstekende natuurlijke antioxidant is en het immuunsysteem kan ondersteunen. Hij bevat ook bestanddelen zoals flavonoïden en aminozuren, die kunnen helpen hartziekten te voorkomen en het risico op bepaalde vormen van kanker te verlagen.
Yuja is daarnaast een uitstekende bron van vezels, wat de spijsvertering kan helpen reguleren. Bovendien kan het hoge pectinegehalte bijdragen aan het verlagen van het cholesterolgehalte in het bloed. Kortom: yuja zit boordevol voedingsstoffen en mineralen en brengt niet alleen een vleugje exotiek op je bord, maar ook heel wat mogelijke gezondheidsvoordelen.
Hoe gebruik je yuja?
Er zijn talloze manieren om yuja te gebruiken. In de Japanse keuken wordt hij vaak in likeur getrokken, of verwerkt tot marmelade of jam. Je kunt hem gebruiken in maaltijdsalades, groentegerechten en marinades, als smaakmaker of als volwaardig ingrediënt.
Yuja voelt zich vanzelfsprekend thuis in allerlei desserts, zoals fruitsalades, taarten, crumbles en sorbets… Je kunt er sap van maken, “yuzunade” (een soort frisse twist op limonade!), cocktails, maar ook thee.
Yujacha, een Koreaanse thee op basis van yuja (de naam zegt het al), heeft de vrucht trouwens enorm populair gemaakt! Hij wordt bereid met schijfjes yuja die worden gemarineerd in suiker en een beetje azijn. Daarna wordt het mengsel in heet water getrokken tot een fruitige, fris-zure thee.
Yuja-thee wordt in de winter vaak warm gedronken om op te warmen, maar is in de zomer ook heerlijk koud en verfrissend. Behalve lekker wordt hij in Korea ook gezien als een traditioneel middeltje om het immuunsysteem te ondersteunen en keelpijn te verzachten. Persoonlijk drink ik hem gewoon omdat hij lekker is; weg met die therapeutische deugden, geef mij er maar goede huisgemaakte Amerikaanse cookies bij
Waar vind je yuja-thee?
Yuja-thee vind je in Aziatische supermarkten en toko’s. Je kunt hem ook online kopen, waar heel wat webshops allerlei exotische producten aanbieden.
Je kunt ook zelf yuja-thee maken door de nodige ingrediënten in een delicatessenwinkel te kopen. De grootste uitdaging is verse yuja vinden. De beste periode daarvoor is de herfst, meer bepaald van september tot november. Controleer altijd de kwaliteit en versheid van de ingrediënten voordat je ze koopt.
Hoe bewaar je yuja-thee?
Verse yuja-thee kun je ongeveer een week in de koelkast bewaren in een luchtdichte verpakking. Bewaar hem uit de buurt van licht en warmte, zodat hij zijn frisheid en smaak behoudt.
Houd er rekening mee dat de smaak en kleur van de thee na verloop van tijd kunnen veranderen door de natuurlijke afbraak van de ingrediënten. Het is dus aan te raden hem vrij snel te drinken. Je kunt yuja-thee ook invriezen.
Giet hem daarvoor gewoon in ijsblokjesvormen en bewaar die in de vriezer. Wil je langer van yuja-thee genieten? Dan is losse yuja-thee een goed alternatief.
Ingrediënten
Ingrediënten voor de yuja-cheong (yuja-marmelade)
- 240 g yuzu yuja
- 240 g witte suiker
Ingrediënten voor yuja-thee (yuzu-thee)
- 3 theelepels yuja-cheong
- 1 kop water warm of koud
Instructies
Voor de yuja-cheong
- Steriliseer een glazen pot in een pan met kokend water.
- Spoel de verse yuja af onder stromend water. Gebruik eventueel baksoda en/of grof zout om de schil goed schoon te wrijven. Dep de yuja droog met keukenpapier.
- Verdeel de yuja in schil, vruchtvlees, wit vlies, pitten en sap. Gooi de pitten en het witte vlies weg. Snijd de yuja-schil in dunne, gelijkmatige reepjes.
- Pureer het vruchtvlees en het sap van de yuja (maar niet de schil) in een blender.
- Meng de gepureerde yuja met de suiker in een schone kom en roer goed door. Doe de gesneden yuja-schil in de gesteriliseerde pot en giet het mengsel van yuja en suiker erover. Roer door met een schone theelepel.
- Sluit de pot af en laat hem op kamertemperatuur staan tot de suiker is opgelost. Afhankelijk van de hoeveelheid kan het een paar dagen duren voordat alle suiker is opgelost. Roer de yuja-cheong in die tijd elke dag door met een schone theelepel.
- Bewaar de pot daarna in de koelkast tot de marmelade op is. De smaak wordt na verloop van tijd alleen maar beter.
Voor de yuja-thee of yuzu-thee
- Los 2-3 theelepels yuja-cheong (yuja-marmelade) op in een kop water. Serveer. (Je kunt de yuja-schil desgewenst opeten.)
