Mitarashi dango, insanı kendine bağımlı eden küçük bir Japon tatlısı
İlkbaharın ilk güneşli günlerinde Japonların favori atıştırmalıklarından biri olmasının sebebi belli: tatlı soya sosuyla kaplanan bu pirinç topları, yumuşacık dokusu ve dengeli lezzetiyle şaşırtıyor. Baharı karşılamanın nefis bir yolu; üstelik tabakta!
Mitarashi dango nedir?
Daha önce görmüş, hatta daha da iyisi tatmış olanlar için cevap açık: mitarashi dango (みたらし団子), iyi yapıldığında gerçekten uğruna yol değiştirmeye değer. Hele ki havaların yavaş yavaş ısınmaya başladığı şu günlerde. Dünyanın en sevilen ve en bilinen Asya tatlıları arasında dorayaki, mangolu yapışkan pirinç ve hotteok ile rahatlıkla aynı lige giriyor
Geleneksel Japon mutfağında mitarashi dango; bambu çubuğa dizilen, tatlı soya sosu glazürüyle kaplanan küçük pirinç toplarıdır. Genellikle her şişte üç ila beş top olur; en yaygın olanı ise beşlidir. Canınız tatlı ama hafif farklı bir şey çektiğinde, tam da aranacak lezzettir.
Soya sosu fikri ilk anda kulağa biraz tuhaf gelebilir ama söz veriyorum, hiç sırıtmaz. Her lokma yumuşacık, hafif elastik ve ağızda dağılan bir dokuya sahiptir; üstelik bayacak kadar tatlı değildir. Dahası, dango evde de oldukça kolay hazırlanır.
Mitarashi dango’nun kökeni nedir?
Dango’nun Japonya’da yüzyıllardır sevildiği biliniyor. İlk kez Heian dönemine (794-1185) ait bir şiirde anıldığı söylenir. Jomon dönemindeyse toz hâline getirilmiş kuruyemişlerin kaynar pirinçle karıştırılmasıyla hazırlanıyordu. Birkaç yüzyıl sonra şişe dizilen versiyonu ortaya çıktı. Ayrıca bazı kutlamalarda da sıkça tüketiliyordu.
“Mitarashi dango” adının, Kyoto’daki Shimogamo Tapınağı’nda düzenlenen Mitarashi Matsuri festivaliyle bağlantılı olduğu da söylenir.
Küçük bir not: “Mitarashi” terimi aslında, bazı tapınakların girişinde yer alan ve ritüel arınma için kullanılan küçük, çeşme benzeri su alanlarını ifade eder. İnananlar da tapınağın tanrılarına sunu olarak “dango” hazırlardı.
Görünüşe göre dango başlangıçta yalnızca pirinç unu ve sudan yapılıyordu. Her birine beş dango dizilmiş yaklaşık on bambu şiş hazırlanır, ardından bunlar yelpaze gibi sıralanırdı.
Peki neden beş dango? Bunun kesin cevabı bilinmiyor. Kimilerine göre bu sayı, Kamakura döneminde İmparator Go-Daigo’nun tapınağı ziyareti sırasında su aldığı Mitarashi Göleti’nin yüzeyinde beliren dört kabarcığa gönderme yapıyor. Bir başka teoriye göreyse, o dönemde yerel bir spesiyalite olarak satılan bu dango’lar insan bedenini simgeliyordu.
İlk ve daha iri topun başı, diğerlerinin ise kolları ve bacakları simgelediği söylenir. Kesin olan şu ki Kyoto’daki seyyar satıcılar zamanla bu küçük tatlıyı atıştırmalık olarak satmaya başladı; bu da dango’nun giderek daha fazla ün kazanmasına katkı sağladı.
Bugün de Japonya’daki kültürel etkinliklerde sıkça karşımıza çıkar. Neyse ki günümüzde mitarashi dango’nun daha da zenginleşmiş versiyonları var. Bazıları şeker ya da soya sosuyla kaplanır; bazılarıysa yeşil çay veya sakura gibi farklı aromalar taşır.
Mitarashi dango’nun temel malzemeleri
Joshinko: Kısa taneli Japon pirincinden yapılan, özellikle tatlılarda sık kullanılan sade bir pirinç unudur.
Shiratamako: Örneğin mochi yapımında kullanılan, yapışkan pirinçten elde edilen bir diğer undur. Dikkat: bu iki un aynı amaçla kullanılmaz ve aynı sonucu vermez.
Açık soya sosu: Koyu soya sosuna göre daha akışkan ve daha az tuzlu olan açık soya sosu, mitarashi dango’nun üzerini kaplamak için daha uygun kabul edilir. Lezzeti daha yumuşak ve hafif tatlıdır.
Mirin: Mirin de açık soya sosu gibi tatlı notalara sahiptir ve umami bakımından zengindir.
Mükemmel mitarashi dango için ipuçları
Gördüğünüz gibi bu tarifte oldukça özel unlar kullanılıyor. Her un aynı davranmadığı için, yoğururken ele gelen ama ufalanmayan bir hamur elde etmek adına suyu una azar azar eklemenizi öneririm.
Üstelik suyun tamamını kullanmanız da gerekmeyebilir. Hamur fazla yumuşak olursa toplar pişerken şeklini iyi korumaz.
Bir de servisi geciktirmeyin. Mitarashi dango en güzel, toplar hâlâ yumuşakken ve soya glazürü sıcakken yenir.
Çok beklerseniz dango sertleşir; bu da dokusunu ve yeme keyfini biraz azaltır.
Malzemeler
Dango topları için
- 100 g joshinko japon pirinç unu
- 100 g shiratamako yapışkan pirinç unu
- 150 ml kaynar su
Tatlı soya glazürü için
- 4 yemek kaşığı şeker
- 2 yemek kaşığı mirin
- 2 yemek kaşığı hafif soya sosu
- 150 ml su
- 2 yemek kaşığı patates nişastası
Talimatlar
- Bambu şişleri suya batırın.
- Bir kapta joshinko ve shiratamakoyu karıştırın.
- Kaynar suyu azar azar ekleyin.
- Karışım toparlanıp küçük topaklar oluşturmaya başladığında su eklemeyi bırakın ve pürüzsüz bir hamur elde edene kadar yoğurun.
- Hamuru toparlayıp bir bütün haline getirin, ardından istediğiniz dango sayısına göre eşit parçalara bölün.
- Her parçayı pürüzsüz bir top haline getirin.
- Bir kase buzlu su hazırlayın.
- Topları büyük bir tencerede kaynar suda haşlayın. Suya dikkatlice bırakın ve yuvarlak kalmaları için ara sıra çubuklarla karıştırın.
- Toplar piştiğinde suyun yüzeyine çıkacaktır. Bu noktada 2 dakika daha pişirin, ardından buzlu suya alın.
- Soğuduktan sonra topları süzün ve hafifçe nemlendirilmiş bir tepsiye alın (bu, yapışmalarını önler).
- Her şişe üçer top dizin.
Glazür için
- Şekeri, mirini, soya sosunu, suyu ve patates nişastasını soğuk bir tencereye alın.
- Pürüzsüz bir kıvam alana kadar karıştırın.
- Sürekli karıştırarak koyulaşana dek pişirin, ardından ocaktan alın.
Servis için
- Glazürü topların üzerine dökün ve hemen servis edin.
Notlar
Besin Değeri
Mutfak kaynakları
Bu tarif tamamen İngilizce “Just One Cookbook” blogundan alınmıştır. Dürüst olmak gerekirse neredeyse hiçbir uyarlama gerektirmedi; ilk denemede şahane sonuç verdi. Ben de glazürü kuzu ile koyulaştırmayı denedim (yani olabilecek en geleneksel yöntemle; sonuçta patates Japonya kökenli değil), ancak patates nişastasına kıyasla fark oldukça küçüktü. Elinizde varsa kullanın, ama sırf bunun için gidip satın almayın.
