Szpinak wodny – co to właściwie jest?
Szpinak wodny, znany również pod nazwą naukową Ipomoea aquatica, to warzywo należące do rodziny Convolvulaceae (powojowatych), podobnie jak bataty. Jest to roślina zielna, wodna lub półwodna, która ma puste w środku, gładkie i długie łodygi, mierzące od 2 do 3 metrów. Na łodygach tych wyrasta wiele liści, które mogą być wąskie lub szerokie. Roślina ma także dzwonkowate kwiaty.
Dokładne pochodzenie geograficzne szpinaku wodnego jest niepewne. Według różnych badań może on pochodzić z Azji, Afryki lub z południowo-zachodnich wysp Pacyfiku, a po raz pierwszy miał być uprawiany w Azji Południowo-Wschodniej.
Roślina inwazyjna w USA
Współcześnie szpinak wodny rozprzestrzenił się również w Ameryce Północnej. W Stanach Zjednoczonych to bardzo plenne warzywo jest sklasyfikowane jako gatunek inwazyjny. W idealnych warunkach klimatycznych, takich jak klimat tropikalny lub subtropikalny, może łatwo rosnąć przez cały rok, zarówno na lądzie, jak i na wodzie, szczególnie latem. Jak na ironię, to właśnie ta zdolność wzrostu sprawiła, że stał się cenionym składnikiem kuchni Azji Południowo-Wschodniej.
Chińska legenda związana ze szpinakiem wodnym
Warzywo to wiąże się także z chińską legendą o księciu Bi Ganie, premierze królestwa Shang. Według legendy miał on wyrwać sobie serce na żądanie konkubiny króla, lecz pozostał przy życiu dzięki zaklęciu.
Później spotkał kobietę, która sprzedawała szpinak wodny, i zapytał ją, czy człowiek może żyć bez serca, podobnie jak puste w środku łodygi tej rośliny. Odpowiedziała, że nie, co przerwało działanie zaklęcia, i książę zmarł na miejscu.
Mówi się, że wokół jego grobu rośnie wyłącznie szpinak wodny. Z tego powodu warzywo to nazywane jest kōng xīn cài, co po mandaryńsku oznacza „warzywo bez serca”. Jest również znane pod innymi nazwami w różnych językach, takimi jak kang kong lub kang kung po malajsku, indonezyjsku i filipińsku, rau muong po wietnamsku, phak bung po tajsku oraz ong choy po kantońsku.
Co ciekawe, po angielsku nazywany jest „water spinach” (szpinak wodny), choć nie ma żadnego związku ze szpinakiem.
Czy szpinak wodny się je?
Szpinak wodny jest jadalny. Łodygi spożywa się gotowane, natomiast liście można jeść na surowo lub po ugotowaniu
Dwa rodzaje szpinaku wodnego
Istnieją dwie główne odmiany szpinaku wodnego: szpinak wodny zielony i szpinak wodny biały.
Szpinak wodny zielony, zwany także Ching Quat lub szpinakiem wodnym o zielonej łodydze, ma ciemnozielony kolor. Jego łodygi są cieńsze i bardziej sztywne, z wąskimi liśćmi i białymi kwiatami. Ta odmiana jest często uprawiana na wilgotnych glebach.
Z kolei szpinak wodny biały, znany również pod nazwą Pak Quat lub szpinak wodny o białej łodydze, charakteryzuje się łodygami o jaśniejszym kolorze, grubszymi i bardziej miękkimi. Jego liście są także większe i mają kształt strzały.
Ta odmiana jest przystosowana do środowisk wodnych podobnych do pól ryżowych, dlatego często można ją spotkać unoszącą się na stawach, jeziorach i rzekach w krajach Azji Południowo-Wschodniej.
Jak smakuje szpinak wodny?
Obie odmiany szpinaku wodnego mają podobne walory smakowe, które przywodzą na myśl połączenie smaku szpinaku i rzeżuchy.
Jednak w przeciwieństwie do szpinaku nie są one gorzkie. Podczas degustacji można też wyczuć lekką słodycz i uczucie świeżości.
Szpinak wodny w kuchni
Zwykle spożywa się liście i łodygi szpinaku wodnego. To warzywo jest bardzo cenione w kuchni azjatyckiej, szczególnie w krajach Azji Południowo-Wschodniej. Wykorzystuje się je głównie w zupach i daniach smażonych na woku.
Smażony kangkong jest prawdopodobnie jednym z najbardziej znanych dań. Choć przepisy mogą się różnić w zależności od kraju, generalnie szpinak wodny jest szybko smażony na dużym ogniu na patelni lub w woku i doprawiany czosnkiem, cebulą, imbirem, papryczkami chili oraz różnymi przyprawami i dodatkami.
W kuchni wietnamskiej często dodaje się do niego sosy rybne i ostrygowe, podczas gdy w kuchni indonezyjskiej oraz innych krajów morskiej Azji Południowo-Wschodniej używa się pasty krewetkowej. Przepis chińsko-indonezyjski zawiera tauco, fermentowaną pastę sojową. W kuchni chińskiej preferuje się sos ostrygowy i fermentowane tofu, natomiast wersja kantońska wykorzystuje sos X.O.
Istnieją także inne potrawy na bazie szpinaku wodnego, takie jak makaron z kangkung zwany mie kangkung w Indonezji, słodko-kwaśna zupa z kangkung nazywana canh chua w Wietnamie, a także wietnamska sałatka ze szpinaku wodnego, i wiele innych.
Jak przygotować szpinak wodny do gotowania?
Niezależnie od wybranego przepisu, kluczowe jest dobre przygotowanie szpinaku wodnego przed gotowaniem. Najpierw należy odciąć około 5 cm od końca łodyg, chyba że są one bardzo młode i miękkie, aby usunąć twardą i włóknistą część.
Następnie, w zależności od długości łodyg, warto przeciąć je na dwie lub trzy części. Potem trzeba dokładnie opłukać warzywo zimną wodą, aby usunąć piasek i zanieczyszczenia. Na koniec odsącz je, potrząsając, aby pozbyć się nadmiaru wody, a następnie możesz przystąpić do gotowania.
Gdzie kupić szpinak wodny?
Szpinak wodny można kupić w pęczkach w niektórych sklepach spożywczych, na targach rolniczych, w sklepach specjalizujących się w produktach azjatyckich, a także na stronach sprzedaży internetowej.
Warto jednak pamiętać, że choć w krajach Azji Południowo-Wschodniej warzywo to jest tanie, jego cena może być znacznie wyższa w krajach europejskich, sięgając około 15 euro za kilogram. Przy zakupie upewnij się, że warzywo jest świeże. Ponadto czasami można znaleźć nasiona szpinaku wodnego w niektórych supermarketach lub na stronach sprzedaży internetowej.
Jak przechowywać szpinak wodny?
Szpinak wodny można przechowywać przez kilka dni w lodówce, trzymając go w opakowaniu, tak jak inne warzywa. Jednak lepiej go nie myć, jeśli nie planujesz od razu gotować, ponieważ przyspieszyłoby to jego rozkład. Najlepiej spożyć go w ciągu jednego do trzech dni, aby cieszyć się jego najlepszą jakością. Nie zaleca się spożywania go, jeśli był przechowywany dłużej niż pięć dni.
Korzyści ze szpinaku wodnego
Współcześnie szpinak wodny jest ceniony nie tylko za swoje właściwości przeciwgorączkowe, ale także za zdolność łagodzenia zaparć związanych z zaburzeniami funkcjonowania wątroby. Ponadto stosuje się go w leczeniu upławów i zaburzeń perystaltyki jelit. Co więcej, rozdrobnione liście rośliny mogą być wykorzystywane jako okład ułatwiający otwieranie się ropni skórnych.
