Wat is een wok?
De wok is een diepe pan met een afgeronde bodem, in de vorm van een bolkap. Dit keukengerei is gangbaar in China en populair zowel in de oostelijke en zuidelijke regio’s als in heel Zuidoost-Azië, en ook in andere delen van de wereld.
Een onmisbaar element van de Chinese, Thaise, Japanse en eigenlijk van de Aziatische keuken in bredere zin: de wok is hét gerei dat je in je keuken moet hebben! Wanneer het echter tijd wordt om een wok te kopen, kan het lastig zijn om er een te kiezen die past bij je behoeften. Het doel van dit artikel is om je de verschillende soorten woks uit te leggen, met hun voor- en nadelen, zodat je een keuze kunt maken onder de best mogelijke omstandigheden.
Waarom koken in een wok?
Omdat het geweldig is! De vorm van het gerei maakt het tot het perfecte veelzijdige element dat niet bij elk gebruik je hele keuken vuil maakt. Bovendien wordt hij over het algemeen erg goed heet, wat een unieke en voor veel Aziatische gerechten typische manier van aanbraden mogelijk maakt. Maar als de wok breed genoeg is, lukken spiegeleieren of een lekkere steak er ook prima in.
Wat kost een wok?
Dat hangt sterk af van het materiaal waarvan hij gemaakt is; daarvoor verwijs ik je naar de rest van het artikel. Dat gezegd hebbende, voor een goede instapwok kun je rekenen op 30 à 50 € als je geen materiaal wilt dat bij hoge temperatuur giftig is.
Welke materialen worden gebruikt voor een wok?
Woks kunnen worden ingedeeld op basis van de materialen waarvan ze gemaakt zijn; we onderscheiden er 10:
- Koolstofstaal
- Gietijzer
- Geëmailleerd gietijzer
- Aluminium
- Geanodiseerd aluminium
- Roestvrij staal
- Staal
- Antiaanbaklaag
- Keramiek
- Koper
Hoe kies je de juiste wok?
Het is heel belangrijk om je persoonlijke behoeften en je keukenomgeving duidelijk te bepalen: ga je vaak Aziatisch koken? Hoeveel ruimte en welk type kookplaat heb je? Wat is je budget? Normaal gesproken zou de informatie in dit artikel je in staat moeten stellen om je criteria snel te vergelijken met de eigenschappen van een mogelijke wok!
Welk materiaal voor een wok?
1. Wok van koolstofstaal
Een wok kan worden gemaakt uit één enkel stuk hoogwaardige koolstofstalen plaat, dat volledig met de hand wordt gehamerd om er de vorm van een wok aan te geven. Dit type wok is de meest traditionele van allemaal. Hij is zeer duurzaam doordat er geen naden zijn. De handgrepen worden echter vastgelast. Over het algemeen geven Chinese chefs de voorkeur aan deze lichte woks boven andere. Je kipwok of groentewok krijgt een authentieke smaak (ik verwijs je naar de rest van mijn site voor lekkere recepten)
De nadelen van een wok van koolstofstaal
Het enige nadeel van zo’n koolstofstalen wok is het onderhoud. Je moet hem af en toe “inbranden” (seasonen) en zorgvuldig schoonmaken. Telkens wanneer je hem opbergt, moet je hem verhitten zodat het vocht volledig verdwijnt en de wok niet gaat roesten. Als het inbranden en het intensieve handmatig wassen je echter niet aanstaan, zijn koolstofstalen woks ook verkrijgbaar met een antiaanbaklaag.
Koolstofstalen wok met antiaanbaklaag
Koolstofstaal met antiaanbaklaag is het wokmateriaal dat tegenwoordig sterk aan populariteit heeft gewonnen. Koolstofstaal is een licht materiaal en zorgt bovendien voor een efficiënte en gelijkmatige warmteverdeling. Om die reden willen koks graag zo’n wok. Maar gezien het lastige onderhoud zijn koolstofstalen woks met antiaanbaklaag het meest aan te raden.
2. Wok van gietijzer
Gietijzeren woks vind je in alle traditionele Aziatische keukens. Gietijzer is ideaal om snel op te warmen en de warmte gelijkmatig te verdelen. Dat resulteert uiteindelijk in een uitstekende roerbakschotel. Dat is de belangrijkste reden waarom chefs gietijzer als wokmateriaal waarderen.
De markt biedt veel voorgeseasonede gietijzeren woks. Daaronder is de wok uno casa een van de populairste. Deze wok in Kantonese stijl is zeer duurzaam en bijzonder voordelig als je naar de gebruikte materialen kijkt
De nadelen van een gietijzeren wok
Ze zijn niet erg roestbestendig en moeten vaak worden “ingebrand” (geseasoned). Het benodigde onderhoud is dus zeer hoog. Geëmailleerd gietijzer hoeft echter niet te worden ingebrand en vraagt weinig onderhoud, maar biedt dezelfde kookkwaliteit als gietijzer. Daar vertel ik je meteen meer over
3. Wok van geëmailleerd gietijzer
Wanneer er een speciale substantie op het oppervlak van gietijzer wordt aangebracht, spreken we van geëmailleerd gietijzer. Het email voorkomt dat het gietijzer gaat roesten. Bovendien hoef je hem niet in te branden. Een geëmailleerd gietijzeren wok schoonmaken is kinderspel en het is een veel betere optie dan puur gietijzer. Sommige gietijzeren woks bevatten ook stoffen die niet erg goed zijn voor de gezondheid, terwijl geëmailleerd gietijzer feitelijk een veiliger wokmateriaal is.
De geëmailleerde gietijzeren wok hierboven is een zeer populair model. Deze wok vraagt weinig onderhoud en hoeft niet te worden ingebrand. Het meegeleverde deksel maakt van deze wok een veelzijdig kookgerei; je kunt hem bijvoorbeeld gebruiken om char siu (rood varkensvlees) te bereiden
De nadelen van een geëmailleerde gietijzeren wok
Al deze voordelen hebben een prijs: het is namelijk een van de duurste typen woks
4. Wok van aluminium
Aluminium woks zijn zeer gangbaar keukengerei in Aziatische huishoudens. Aluminium is namelijk het ideale wokmateriaal om te roerbakken, omdat dit metaal de warmte beter en vooral sneller verdeelt dan andere; zo worden je ingrediënten op laag vuur gelijkmatig gegaard. Aluminium is bovendien goedkoop en vraagt minder onderhoud. De aluminium wok is corrosiebestendig en daardoor zeer duurzaam, en hij is ook nog eens licht.
De nadelen van een aluminium wok
Zijn warmtevasthoudend vermogen is niet goed, dus als je de wok van het vuur haalt, koelt hij heel snel af. Maar het grootste probleem is de veiligheid… Kort gezegd kun je geen zure gerechten in een aluminium wok bereiden, omdat ze met het metaal reageren, en aangezien veel roerbakgerechten een zure woksaus bevatten (kip generaal Tao bijvoorbeeld), moet je dit materiaal voor een wok helaas koste wat kost vermijden. Op één uitzondering na:
5. Wok van hard geanodiseerd aluminium
Door aluminium onder te dompelen in een chemisch bad en er een elektrische stroom op toe te passen, produceer je wat we geanodiseerd aluminium noemen. Grofweg verhardt een oxidelaag het aluminium en maakt het roestwerend. Het is als een versie 2.0 van klassiek aluminium.
Dit aluminium 2.0 is ook het veiligste wokmateriaal:
- Het is een van de stevigste en minst reactieve metalen bij hoge temperatuur. Geanodiseerde woks reageren niet met zure gerechten en houden je voedsel dus gezond.
- Het is een uitstekende warmtegeleider, die hete plekken voorkomt en een gelijkmatige warmteverdeling garandeert.
- Hij wordt normaal gesproken geleverd met een natuurlijke antiaanbaklaag die de gebruikservaring verbetert.
- Hoogwaardige hard geanodiseerde woks zijn ook geschikt voor de oven en de vaatwasser.
- Hij is zeer licht
Deze hard geanodiseerde aluminium wok is, ondanks de prijs, de meest rendabele investering voor beginners als je van plan bent je een tijdje aan de Aziatische keuken te wijden.
De nadelen van een geanodiseerde aluminium wok
De geanodiseerde aluminium wok biedt een antiaanbaklaag. Het is echter geen 100% antiaanbakoppervlak, dus sommige gerechten kunnen blijven plakken, wat het schoonmaken lastig kan maken.
6. Wok van roestvrij staal
Roestvrij staal is het modernste wokmateriaal van allemaal. Roestvrijstalen woks vind je in tal van professionele keukens en moderne huishoudens. Roestvrij staal is duurzamer omdat het bestand is tegen roest en krassen. Roestvrij staal wordt ook beschouwd als een van de veiligste wokmaterialen, dat bij hoge temperatuur geen schadelijke stoffen afgeeft.
De roestvrijstalen wok is duurzaam, stijlvol en veelzijdig en ondersteunt veel kooktechnieken, waaronder roerbakken, frituren, stomen, koken, enzovoort. Dat is allemaal mogelijk dankzij zijn flexibiliteit bij veranderingen in warmte-intensiteit en temperatuur. Roestvrijstalen woks zijn ook geschikt voor de oven en de vaatwasser, waardoor het het beste wokmateriaal is voor een moderne keuken zonder gedoe.
Deze generieke stalen wok is de beste roestvrijstalen wok voor beginners op de markt; hij wordt zelfs geleverd met een frituurrek waarmee je heel gemakkelijk heerlijke garnalenbeignets kunt maken. Deze wok is ook een inductiewok, dus voor mensen met een inductiekookplaat is dat perfect!
De nadelen van de roestvrijstalen wok
Roestvrijstalen woks zijn duur en bieden je niet de authentieke wok-kookervaring zoals gietijzer of koolstofstaal. Maar afgezien daarvan: alleen maar voordelen.
7. Wok van staal
IJzeren woks behoren ook tot de “oorspronkelijke” typen woks die je heel veel tegenkomt op de markten in Aziatische landen. Deze worden veel gebruikt in landen als India, Pakistan, Bangladesh, China, Korea en vele andere landen.
Het grootste voordeel van ijzeren woks is dat ze 100% veilig zijn voor de gezondheid. IJzeren woks zijn vaak voorgeseasoned.
De nadelen van een ijzeren wok
Het is een weinig duurzaam materiaal, dat snel roest. Je kunt beter kiezen voor moderne alternatieven, want ze zijn geen goede investering op de lange termijn
8. Wok met antiaanbaklaag
Tegenwoordig vind je in elke keuken een antiaanbakpan. Antiaanbakwoks zijn gemaakt van materialen als koolstofstaal, gietijzer, roestvrij staal, keramiek, aluminium, enz., met een antiaanbaklaag. Teflon is een populaire antiaanbaksubstantie die voor de coating wordt gebruikt.
Woks met antiaanbaklaag verbeteren de kookervaring doordat ze gerechten heel gemakkelijk en zonder gedoe laten garen. Ze worden vooral gebruikt om overmatig gebruik van olie en vet te vermijden.
De nadelen van een wok met antiaanbaklaag
Teflon geeft bij hoge temperatuur giftige dampen af. Antiaanbakpannen zijn ook zeer gevoelig voor krassen. Zelfs één enkele kras kan je wokpan ruïneren en hem ongezond maken. Te vermijden.
9. Wok van keramiek
De keramische wok is een basisgerei in de moderne keukens van vandaag. Wanneer je online naar een keramische wok zoekt, vind je een groot gamma aan kleuren en designs, het ene al gevarieerder dan het andere.
Keramische woks zijn uitstekend voor dagelijks gebruik, omdat ze bestand zijn tegen krassen, afbladderen of laagverlies. Keramische woks zijn ook zeer gemakkelijk schoon te maken en bovendien geschikt voor de vaatwasser en de oven. Ze werken ook op alle soorten kookplaten, behalve inductie.
De nadelen van een keramische wok
Deze woks hebben geen enkel traditioneel tintje en zijn bovendien zeer fragiel.
10. Wok van koper
Koperen woks zijn de meest high-end woks van allemaal. Ze zijn echt mooi om te zien, heel goed voor de warmteverdeling en verkrijgbaar met platte en ronde bodem. Woks die uitsluitend van natuurlijk koper zijn gemaakt, zijn het veiligst om te kiezen. Koperen woks zijn meestal voorzien van een antiaanbaklaag, maar vertinde coatings zijn gezond en niet-reactief, dus geen zorgen.
De nadelen van een koperen wok
Dit type wokmateriaal is duur en mag alleen met de hand worden afgewassen. Daarnaast mag je alleen houten spatels/lepels gebruiken om ze te hanteren, want ze zijn uiterst gevoelig voor warmte
