Bali często przytłacza tych, którzy przyjeżdżają tu po raz pierwszy: świątynie, wodospady, surfing, wędrówki po wulkanach i kursy gotowania sprawiają, że większość osób upycha 2 tygodnie atrakcji w 5 dni i spędza więcej czasu w korkach niż na samych atrakcjach.
Oto moich 20 ulubionych atrakcji wraz ze szczerą opinią o tym, co jest warte zachodu, a co jest popularne tylko dlatego, że dobrze wygląda na Instagramie. Jeśli chodzi o logistykę, trasy i budżet, przeczytaj mój kompletny przewodnik po Bali.
- 1. Zobacz wschód słońca przy Tanah Lot
- 2. Zobacz ognisty taniec Kecak w Uluwatu
- 3. Weź udział w rytuale oczyszczenia w Tirta Empul
- 4. Odwiedź Besakih i spokojniejsze świątynie
- 5. Zobacz pola ryżowe Tegallalang o świcie
- 6. Przejdź się po polach ryżowych Jatiluwih i Sidemen
- 7. Naucz się surfować w Canggu
- 8. Zanurkuj przy wraku USAT Liberty w Tulamben
- 9. Wybierz się na rafting na rzece Ayung
- 10. Zobacz wschód słońca na wulkanie Batur
- 11. Wejdź na wulkan Agung
- 12. Weź udział w kursie kuchni balijskiej
- 13. Zrób własny pierścionek w Celuk lub batik w Ubud
- 14. Przygotuj canang sari ze swoim gospodarzem
- 15. Przenocuj na Nusa Penida
- 16. Zwiedź Nusa Lembongan na skuterze
- 17. Przejdź się po Małpim Lesie w Ubud
- 18. Zejdź do wodospadu Sekumpul
- 19. Zobacz światło przy Tukad Cepung
- 20. Poćwicz jogę w Ubud lub Canggu
- Ile to kosztuje?
- Moje pozostałe przewodniki po Bali
1. Zobacz wschód słońca przy Tanah Lot
Spośród tysięcy hinduistycznych świątyń Bali twój kierowca chętnie pokaże ci tuzin w ciągu dnia: to błąd, 2 lub 3 dobrze wybrane zapadają w pamięć znacznie bardziej niż 7 zwiedzonych w pośpiechu. Tanah Lot to świątynia jak z pocztówki, niewielkie sanktuarium na formacji skalnej tuż przy brzegu, którego sylwetka rysuje się na tle zachodzącego słońca.
W godzinach szczytu korytarz straganów z pamiątkami prowadzi do zatłoczonego punktu widokowego, gdzie grupy przepychają się, by zrobić to samo zdjęcie, a do świątyni nie można wejść. O wschodzie słońca miałem to miejsce niemal tylko dla siebie. Podczas odpływu możesz dojść do podnóża skały; podczas przypływu świątynia wydaje się unosić na falach i wtedy wychodzą najlepsze zdjęcia. O zachodzie słońca uciekaj od tłumu: kawiarnie na szczycie klifu sprzedają zimne piwo Bintang z tym samym widokiem.
2. Zobacz ognisty taniec Kecak w Uluwatu
Świątynia Uluwatu wznosi się około 70 metrów nad oceanem: krótki spacer szczytem klifu, widok na południe wzdłuż wybrzeża i wewnętrzna świątynia zamknięta dla zwiedzających. Moim zdaniem warto tu przyjechać dla ognistego tańca Kecak o zachodzie słońca, w amfiteatrze wykutym w klifie. Około 50 mężczyzn ustawionych w koncentrycznych kręgach śpiewa „cak-cak-cak”, tancerze odgrywają scenę z Ramajany, a za nimi słońce zanurza się w Oceanie Indyjskim: to turystyczne i komercyjne widowisko, a jednak zrobiło na mnie ogromne wrażenie.
Małpy to zorganizowani złodzieje: zrywają okulary przeciwsłoneczne i kolczyki, wyrywają telefony, po czym treser „ratuje” twoje rzeczy za opłatą, więc zdejmij wszystko przed wejściem. Po przedstawieniu 500 osób szuka transportu o 19:30: wynajmij prywatnego kierowcę na wieczór (około 300 000 IDR za 5 godzin) albo wybierz się potem na kolację nad pobliską zatokę Jimbaran, aż tłum się przerzedzi.
3. Weź udział w rytuale oczyszczenia w Tirta Empul
W Tirta Empul uczestniczyłem w balijskim rytuale oczyszczenia wodą, stojąc pod kamiennymi wylewkami zasilanymi z naturalnego źródła. W większości świątyń wszystko ogląda się zza sznura; tutaj wchodzi się do wody i przechodzi od fontanny do fontanny w określonej kolejności.
Przyjdź przed 10:00, zanim sesje zdjęciowe influencerów opanują baseny i zburzą atmosferę skupienia. Sarong jest obowiązkowy (wypożyczysz go przy wejściu). Pod żadnym pozorem nie połykaj wody źródlanej ze świątyni, to częsta przyczyna biegunki podróżnych. Jeśli chcesz przeżyć ten sam rytuał w spokoju, wybierz Sebatu lub Tirta Sudamala, 2 mniejsze i znacznie rzadziej odwiedzane świątynie.
4. Odwiedź Besakih i spokojniejsze świątynie
Besakih, najważniejsza hinduistyczna świątynia na Bali, skupia 23 odrębne świątynie na zboczach wulkanu Agung, tworząc kompleks o skali niespotykanej na wyspie; przy dobrej pogodzie jego tarasy prowadzą wzrok aż ku szczytowi wulkanu. Znajduje się około 90 minut od Ubud i jest na tyle rozległy, że im dalej idziesz, tym mniejszy staje się tłum: jeśli mam wybrać tylko 1 świątynię poza Ubud, wybieram tę.
Gunung Kawi, dawne sanktuaria wykute w skale u podnóża około 300 stopni w dolinie rzecznej, wydały mi się znacznie bardziej sprzyjające zadumie niż wielkie, słynne świątynie, a powrotne podejście przez pola ryżowe to połowa ich uroku. Pura Kehen w Bangli nie przyciąga niemal żadnych turystów, mimo misternych kamiennych rzeźb i ogromnego banianu przerastającego wejście. Taman Ayun w Mengwi (duże baseny odbijające otoczenie, zadbane ogrody) warto odwiedzić na krótko, jeśli przejeżdżasz w pobliżu, a bezpłatna świątynia Saraswati w centrum Ubud ma staw z lotosami, który najpiękniej wygląda rano.
Świątynia, której unikam: Lempuyang i jej słynne bramy. Zdjęcie z lustrzanym odbiciem to sztuczka z ekranem telefonu umieszczonym pod aparatem, czekanie w kolejce może trwać ponad 2 godziny, a sama świątynia jest w porządku, ale nie warta ani dojazdu, ani czekania.
5. Zobacz pola ryżowe Tegallalang o świcie
Tegallalang to tarasy ryżowe z każdego filmu podróżniczego o Bali, soczyście zielone stopnie schodzące do doliny rzecznej około 20 minut na północ od Ubud. Są bardzo piękne, ale zwiedzanie bywa uciążliwe: sprzedawcy na każdej ścieżce, prośby o „darowiznę” za każdym zakrętem i wąskie dróżki zapchane turystami z wycieczek autokarowych już od połowy poranka.
Dotarłem tam o wschodzie słońca, około 6:00: łagodne, złote światło, niemal nikogo i znośna temperatura na tych stromych, nierównych stopniach bez cienia. Zostaw sandały i załóż porządne buty.
6. Spacer po polach ryżowych Jatiluwih i Sidemen
Jeśli Tegallalang to wersja instagramowa, Jatiluwih odpowiada temu, jak naprawdę wyobrażasz sobie balijskie pola ryżowe: 600 hektarów wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO, rozleglejsze krajobrazy, znacznie mniej turystów i żadnych nagabujących sprzedawców. Spacerowałem tam ponad godzinę, nie mijając żadnej innej grupy. To około 90 minut od Ubud, więc wizytę zwykle łączy się z Bedugul lub wodospadem na północy.
Sidemen przypomina Ubud sprzed 20 lat: dolina w cieniu wulkanu Agung, tarasowe pola ryżowe, warsztaty tkackie i bambusowe pensjonaty za ułamek cen w Ubud (zobacz mój przewodnik po noclegach na Bali). Nikt nie próbował mi niczego sprzedać na polach: jeśli szukasz spokojnych, mniej skomercjalizowanych pól ryżowych, to moim zdaniem najlepsza opcja na wyspie.
7. Nauka surfingu w Canggu
Fale na Bali bardzo różnią się w zależności od miejsca, a większość początkujących trafia na niewłaściwą plażę. Do nauki wybierz Canggu: Batu Bolong i Old Man’s Beach mają piaszczyste dno, łagodne fale piany i dziesiątki konkurujących ze sobą szkół. Dzięki temu dwugodzinna lekcja grupowa kosztuje około 350 000-500 000 IDR, a wypożyczenie samej deski około 50 000-100 000 IDR za godzinę. Atmosfera jest towarzyska i przyjazna, a między sesjami na brzegu czekają warungi i smoothie bowls.
Uluwatu jest dla doświadczonych surferów: ostra rafa koralowa, silne prądy, wejście do wody skokiem ze skał i częste wizyty na pogotowiu z powodu skaleczeń o rafę. Nie surfuj tam, jeśli nie czujesz się pewnie na desce; wyjątkiem dla początkujących jest „Baby Padang” w okolicy Uluwatu, ale w dni z dobrymi falami robi się tam niebezpiecznie tłoczno. Moja rada: pierwszy tydzień w Canggu, potem dzień w Uluwatu. Oglądałem tam zawodowców z warungów na klifie i już sam widok jest wart tej podróży.
Od czarnego wulkanicznego piasku na północy i wschodzie po biały piasek na południu, warunki do pływania, surfowania i atmosfera zmieniają się z plaży na plażę. Mój przewodnik po najpiękniejszych plażach Bali klasyfikuje 15 z nich według tego, do czego naprawdę się nadają.
8. Nurkowanie przy wraku USAT Liberty w Tulamben
Na naukę nurkowania wybierz Amed lub Tulamben na północno-wschodnim wybrzeżu: spokojna woda, słabe prądy, wejście prosto z plaży. W Tulamben nurkowałem przy USAT Liberty, amerykańskim statku towarowym storpedowanym przez japoński okręt podwodny w 1942 roku. Leży na głębokości około 30 metrów, zaledwie 25 metrów od brzegu, porośnięty koralowcami i otoczony rybami. To jedno z najlepszych miejsc w Azji Południowo-Wschodniej na kurs PADI Open Water (zwykle trzy dni, około 300-350 euro).
Nusa Penida jest dla doświadczonych nurków: manty, ogromne i dziwaczne mola mola (samogłowy), spektakularne nurkowanie, ale też prądy, które potrafią być gwałtowne, a w gorsze dni tworzyć prawdziwą „pralkę”. Nie nurkuj przy Penidzie tuż po zdobyciu certyfikatu: zrób trzydniowy kurs w Amed, a dopiero po kilku nurkowaniach popłyń szybką łodzią na Penidę.
Jeśli chodzi o snorkeling, porośnięte koralowcami fragmenty USAT Liberty znajdują się już na głębokości trzech metrów. W Manta Point u wybrzeży Nusa Penida masz dużą szansę zobaczyć manty z powierzchni (woda bywa wzburzona, a rejs łodzią męczący), natomiast w Amed tuż przy plaży jest rafa w spokojnej, przejrzystej wodzie.
9. Rafting rzeką Ayung
W pobliżu Ubud rafting odbywa się na dwóch rzekach. Spłynąłem Ayung, tą łagodniejszą: bystrza klasy II-III w głębokim wąwozie porośniętym dżunglą, twarze wyrzeźbione w ścianie kanionu, zwisająca roślinność i małe wodospady. To spokojna wycieczka dla rodzin, dzieci powyżej siedmiu lat i tych, którzy wolą podziwiać krajobraz.
Telaga Waja, dalej na wschód w pobliżu Karangasem, ma większe spadki, szybszy nurt i odcinki klasy III-IV. To wymagająca fizycznie trasa, którą kończysz z wyczerpaniem i uśmiechem na twarzy. Obie wycieczki obejmują około dwóch godzin na wodzie oraz obiad. Rezerwuj online bezpośrednio u organizatorów: hotel dolicza sporą marżę, a bez pośredników zapłacisz mniej więcej połowę. Licz od 250 000 do 450 000 IDR w zależności od rzeki i organizatora.
10. Wschód słońca na wulkanie Batur
Wschód słońca na wulkanie Batur to prawdopodobnie najpopularniejsza wycieczka na Bali, co jest zarazem jej zaletą i problemem. W pogodny poranek docierasz na szczyt, gdy słońce wschodzi nad wulkanem Agung i jeziorem w kalderze, a widok sięga aż po wulkan Rinjani na Lomboku: panorama na 10 na 10.
Samo podejście zasługuje raczej na 4. Kierowca odebrał mnie około 2:00 w nocy, a około 3:30 byłem na początku szlaku, w wijącym się po zboczu szeregu setek czołówek. Szlak jest technicznie łatwy (wystarczy przeciętna kondycja), ale wulkaniczny żwir jest sypki, a ty idziesz bez snu.
Lokalny przewodnik jest w praktyce obowiązkowy: stowarzyszenie trekkingowe kontroluje wejścia na szlaki, a wyjście bez przewodnika naraża cię na agresywne konfrontacje. Licz 25-35 USD za osobę w grupie lub 50-70 USD za prywatnego przewodnika, którego polecam: za niewielką dopłatą wyrusza wcześniej, dostosowuje się do twojego tempa i znajduje ci miejsce na szczycie z dala od tłumu.
11. Wejście na wulkan Agung
Jeśli Batur wydaje ci się zbyt łatwy lub zbyt zatłoczony, Agung to poważniejsza alternatywa: 3 031 metrów, najwyższy szczyt Bali i aktywny wulkan, którego ostatnia erupcja miała miejsce w latach 2017-2019. Przygotuj się na 5 do 7 godzin podejścia zależnie od trasy i kondycji. Potrzebujesz dobrej formy i wyjścia około 23:00 poprzedniego dnia, by zobaczyć wschód słońca na szczycie.
Są dwie trasy: od świątyni Pasar Agung po południowej stronie, krótsza, ale bardziej stroma, lub od świątyni Besakih po północnej stronie, dłuższa, ale prowadząca na właściwy szczyt. Gdy chmury współpracują, widok obejmuje całą wyspę i sąsiednie wulkany Lomboku. Polecam to wejście tylko osobom z doświadczeniem w wielogodzinnych wędrówkach na dużej wysokości. Przewodnik jest obowiązkowy (około 60-80 USD).
12. Kurs kuchni balijskiej
Mój kurs gotowania zaczął się rano na targu z instruktorem, od zakupu składników i poznawania przypraw oraz podstawowych produktów kuchni balijskiej. Potem zajęcia trwają cztery do pięciu godzin, na rodzinnym podwórzu lub w kuchni na świeżym powietrzu. Przygotowujesz sześć lub siedem tradycyjnych potraw: satay z sosem orzechowym, lawar (sałatkę z warzyw i kokosa), bebek betutu (kaczkę powoli gotowaną w liściu bananowca), nasi goreng i sambale ręcznie ucierane w kamiennym moździerzu, a na koniec wszystko zjadasz.
Siekałem trawę cytrynową, ucierałem pastę przyprawową tłuczkiem, poznałem różnicę między base genep a base gede (dwiema podstawowymi pastami przyprawowymi) i gotowałem na otwartym ogniu, a potem jadłem z rodziną, która mnie uczyła. Grupy są małe, zwykle liczą 8-12 uczestników, i to jedna z niewielu atrakcji turystycznych na Bali, z których wróciłem z poczuciem, że czegoś się nauczyłem. Licz 20-35 euro za osobę, z wizytą na targu, składnikami i przepisami do zabrania do domu; najwięcej kursów jest w Ubud, ale Seminyak i Sanur też mają dobre opcje. W domu przygotowuję nasi goreng i mój sambal oelek.
13. Zrób własny pierścionek w Celuk lub batik w Ubud
Wioska Celuk, około 20 minut na południe od Ubud, od pokoleń zajmuje się obróbką srebra i złota. Kilka pracowni oferuje półdniowe warsztaty, podczas których zaprojektujesz i wykujesz srebrny pierścionek lub wisiorek z lokalnym rzemieślnikiem. Koszt to około 300 000-500 000 IDR w zależności od stopnia skomplikowania i wagi srebra. Zajęcia odbywają się w małej grupie (zwykle 2-6 osób), z rzeczywistym indywidualnym wsparciem. Wyszedłem stamtąd z namacalną pamiątką.
Batik, technika barwienia tkanin z użyciem wosku znana w całej Indonezji, bardziej wycisza, niż ekscytuje. Warsztaty odbywają się głównie w okolicach Ubud. W ciągu dwóch do trzech godzin rysujesz wzór na tkaninie, nakładasz gorący wosk na miejsca, które mają pozostać niezabarwione, zanurzasz tkaninę w naturalnych barwnikach i wychodzisz z własnym dziełem.
14. Przygotuj canang sari ze swoim gospodarzem
Jeśli nocujesz u lokalnej rodziny lub w małym pensjonacie, poproś gospodarza, by nauczył cię robić canang sari. To małe koszyczki ofiarne z plecionych liści palmowych, które balijscy hinduiści co rano zostawiają przed drzwiami, kapliczkami i na skrzyżowaniach. Większość gospodarzy chętnie ci je pokaże: dla mnie to spokojny i autentyczny wgląd w codzienną praktykę duchową, którego nie oferuje żaden organizator wycieczek.
Wioska Penglipuran, tradycyjna społeczność około godziny drogi od Ubud, jest warta krótkiej wizyty. Spodobała mi się jej wyjątkowo dobrze zachowana architektura i ulice otoczone bambusami, choć wioska nieco nastawiła się na turystykę.
15. Zanocuj na Nusa Penida
Nusa Penida, dzika wyspa widoczna z południowo-wschodniego wybrzeża Bali, słynąca z imponujących klifów, turkusowej wody i cypla w kształcie tyranozaura przy plaży Kelingking, stała się jedną z najczęściej odwiedzanych w regionie. Mój werdykt: odpuść jednodniową wycieczkę z Bali.
Rejs szybką łodzią trwa 30 do 45 minut w każdą stronę, drogi są fatalne (głębokie koleiny, jeden pas, ostre zakręty), a punkty widokowe leżą daleko od siebie: 80 procent czasu spędzasz w drodze, 20 procent na przepychaniu się przez tłum w tych samych trzech miejscach co wszyscy. Na zorganizowanej wycieczce docierasz do Kelingking około 10:00 z piętnastoma autobusami turystów, robisz zdjęcie, ociekając potem, i wracasz do samochodu.
Nocowałem na wyspie i polecam ci zostać na jedną do trzech nocy, by zobaczyć zachód (Kelingking, Broken Beach, Angel’s Billabong) przed 9:00 lub po 16:00, gdy nie ma już jednodniowych wycieczkowiczów. Wschód (Diamond Beach, Atuh Beach) jest zazwyczaj mniej chaotyczny i moim zdaniem piękniejszy, ale nie zwiedzaj obu części tego samego dnia. Wybierz kierowcę zamiast skutera: strome zbocza, luźny żwir i brak barierek sprawiają, że drogi są niebezpieczne dla niedoświadczonych kierowców.
16. Zwiedź Nusa Lembongan skuterem
Jeśli Nusa Penida wydaje ci się zbyt kłopotliwa, Nusa Lembongan to łatwa i spokojna alternatywa: mniejsza, bardziej płaska, lepiej zagospodarowana, z dobrymi restauracjami, przejrzystą wodą do snorkelingu wzdłuż północnego wybrzeża i rytmem życia przypominającym Bali sprzed 15 lat. Objechałem ją skuterem w jeden dzień, bez pośpiechu. Namorzyny po południowej stronie są warte wyprawy kajakiem, skalny otwór Devil’s Tear na południowo-zachodnim wybrzeżu imponuje wyrzutami wody przy silnym falowaniu, a wyspa jest dobrą bazą na krótki rejs na Penidę, bez konieczności korzystania z jej ograniczonej i często rozczarowującej oferty noclegowej.
17. Przejdź się po Małpim Lesie w Ubud
Sacred Monkey Forest Sanctuary w centrum Ubud jest domem dla około 1 200 makaków długoogoniastych, żyjących wśród omszałych kamiennych świątyń i banianów. Dla mnie to magiczne miejsce, z małpami huśtającymi się nad głową i wspinającymi się po ruinach, ale innych stresuje: małpy są śmiałe, terytorialne i znane z tego, że gryzą turystów, którzy patrzą im w oczy, mają przy sobie jedzenie lub noszą zwisające dodatki.
Przed wejściem zdejmij biżuterię, okulary przeciwsłoneczne i nakrycie głowy, nie zabieraj jedzenia, nie otwieraj żadnej torby, nie patrz małpom w oczy i ich nie dotykaj; jeśli małpa na ciebie wskoczy, stój nieruchomo, a straci zainteresowanie. Wstęp kosztuje 80 000 IDR, a jeśli przestrzegasz zasad, czeka cię przyjemny, 45-minutowy spacer. Jeśli chcesz nocować w Ubud, pośród pól ryżowych i tuż obok lasu, przygotowałem osobny poradnik.
18. Zejdź do wodospadu Sekumpul
Na Bali są dziesiątki wodospadów, a większość planów zwiedzania wciska trzy lub cztery w jeden dzień: to przesada, po drugim zaczynają się zlewać w pamięci, a tropikalna wilgotność męczy bardziej, niż się wydaje. Wybierz jeden lub dwa, a jeśli masz zobaczyć tylko jeden, niech to będzie Sekumpul, najbardziej spektakularny na wyspie: bliźniacze kaskady o wysokości około 80 metrów wpadające do niecki w dżungli otoczonej tropikalną roślinnością.
Problemem jest dojście: ponad 350 stromych stopni, przeprawy przez rzekę i wilgotna ścieżka przez dżunglę, na której zdążyłem przesiąknąć potem, zanim w ogóle dotarłem do wody. Powrót pod górę jest jeszcze gorszy. Zarezerwuj łącznie 2-3 godziny i zabierz wodę.
Częste oszustwo: ludzie zatrzymują samochód wiele kilometrów przed właściwym parkingiem, twierdząc, że droga jest zamknięta lub że przewodnik jest obowiązkowy. To nieprawda, jedź dalej do oficjalnej kasy i parkingu. Sekumpul leży na północy Bali, więc połącz wizytę z noclegiem w Munduk lub Lovinie zamiast z jednodniową wycieczką z Ubud.
19. Zobacz światło w Tukad Cepung
Tukad Cepung to wodospad w jaskini: w słoneczny poranek światło wpada przez otwór w skalnym sklepieniu i snopami oświetla spadającą wodę, dając efekt wyjątkowy na wyspie. Przyjedź przed 9:00, bo później zmienia się kąt padania słońca i jaskinia staje się tylko ciemną, wilgotną przestrzenią. Raczej nie da się tu pływać, a kamieniste i śliskie dno rzeki wymaga butów do wody.
Na kąpiel wybierz się do bliźniaczych wodospadów Banyumala, również na północy: niecka jest głęboka, czysta i stosunkowo mało zatłoczona. Blisko Ubud dobrym wyborem są Nungnung i Leke Leke, dzięki którym unikniesz jazdy aż na północne wybrzeże, natomiast łatwo dostępny Gitgit mocno się skomercjalizował. Omijam Tegenungan na południe od Ubud, najłatwiej dostępny wodospad na wyspie, a przez to najbardziej oblegany: już późnym rankiem niecka jest zatłoczona, a atmosfera przypomina bardziej park wodny niż wyprawę na łono natury.
20. Poćwicz jogę w Ubud lub Canggu
Joga skupia się w Ubud, gdzie można się w niej zanurzyć (kilkudniowe wyjazdy, kuracje sokowe, kąpiele w dźwiękach, warsztaty duchowe), oraz w Canggu, dla młodszych, bardziej wyluzowanych osób, które wpadają na pojedyncze zajęcia między surfingiem a wizytami w kawiarniach. Moja rada: przed przyjazdem nie rezerwuj koszmarnie drogiego wyjazdu jogowego all inclusive. Wynajmij spokojny pokój i kup karnet na pięć do dziesięciu zajęć w studiu, które ci się spodoba, za ułamek ceny i ze swobodą wypróbowania różnych nauczycieli i stylów.
W Ubud ćwiczyłem w The Yoga Barn, największym i najbardziej towarzyskim studiu, z dziesiątkami zajęć dziennie: tłocznym i komercyjnym, ale idealnym do poznawania innych podróżników. Radiantly Alive jest mniejsze i bardziej ukierunkowane, z wysokiej jakości nauczaniem. W Canggu The Practice przyciąga osoby poważnie podchodzące do praktyki swoim tradycyjnym podejściem, a Serenity Eco Guesthouse łączy niedrogie zajęcia ze swobodną, bezpretensjonalną atmosferą.
Ile to kosztuje?
Na dzień z kilkoma przystankami wynajmuję prywatnego kierowcę, za 30-45 euro za cały dzień (8-10 godzin): radzi sobie z ruchem, podpowiada najlepsze pory na popularne miejsca i pilnuje rzeczy podczas wędrówek. Zarezerwuj go przez swój obiekt noclegowy lub aplikację taką jak Klook, a bazę wybierz z moim przewodnikiem po dzielnicach Bali, by skrócić przejazdy.
W mieście korzystam z Gojek lub Grab, aplikacji do zamawiania przejazdów na Bali, a na ulicy wyłącznie z taksówek Bluebird (logo niebieskiego ptaka), które włączają taksometr. Pozostałe często podają zawyżone ceny. Wynajem skutera kosztuje 50 000-75 000 IDR dziennie, ale ruch jest naprawdę niebezpieczny: wąskie drogi, nieprzewidywalni kierowcy, ograniczona infrastruktura medyczna poza Denpasar. Jeśli nigdy nie jeździłeś skuterem w Azji Południowo-Wschodniej, Bali nie jest miejscem do nauki.
Ukrytym kosztem jest czas: 40 minut na Google Maps łatwo zmienia się w 90 w godzinach szczytu, zwłaszcza w okolicach Denpasar, Kuty i na dojazdach do Ubud. Grupuj atrakcje według regionu: wodospady północy i Jatiluwih tego samego dnia. Połącz Tegallalang, Tirta Empul i Gunung Kawi w jeden poranek w okolicach Ubud. Nigdy nie planuj świątyni na północy i plaży na południu tego samego dnia: to cztery do sześciu godzin w samochodzie i najgorsza pora w obu miejscach.
Do plecaka spakuj: sarong, obowiązkowy w każdej świątyni (30 000-50 000 IDR za zakup, można go też wypożyczyć w większości dużych świątyń), pełne buty na wulkany, wodospady i pola ryżowe, buty do wody na Tulamben lub Tukad Cepung, krem z filtrem, butelkę wielorazową i lekką wiatrówkę. Budżet, bezpieczeństwo, zdrowie, karty SIM i plany dzień po dniu: wszystko znajdziesz w moich praktycznych poradach dotyczących zwiedzania Bali.
Moje pozostałe przewodniki po Bali
Jeśli zastanawiasz się też nad Phuket, moje propozycje atrakcji na Phuket skupiają się na przeskakiwaniu z wyspy na wyspę, wycieczkach łodzią i odkrywaniu podwodnego świata Morza Andamańskiego, z wyspami u wybrzeży i miejscami do nurkowania, które są łatwiej dostępne i mniej zatłoczone. Nie znajdziesz tam jednak odpowiedników świątyń i tarasów ryżowych Bali. Mam też swoje propozycje atrakcji w Bangkoku i Hanoi oraz sprawdzone adresy w przewodniku gdzie zjeść na Bali. Po wszystkie pozostałe informacje zajrzyj najpierw do mojego kompletnego przewodnika po Bali.
