Wat is sambal oelek?

Wat is sambal oelek? 

Een wat merkwaardige naam, nietwaar? Het is dan ook geen alledaags ingrediënt in Europa. Sambal oelek is een saus op basis van rauwe pepers, erg populair in de Indonesische keuken en de Maleisische keuken.

In het traditionele recept worden de pepers gemalen en tot een puree gestampt. Daar worden azijn, sjalotten, knoflook, zout, suiker en allerlei andere specerijen aan toegevoegd. Soms zitten er ook fruit en citrusextracten in. Als je smaakpapillen wel tegen wat pit kunnen, is deze smaakmaker echt iets voor jou.

De oorsprong van sambal oelek

“Sambal” is een Indonesisch woord dat verwijst naar het mengsel op basis van pepers, terwijl “oelek” slaat op de vijzel en stamper die bij de bereiding worden gebruikt. De naam zegt dus eigenlijk alles!

Het is een geliefd ingrediënt in de Thaise keuken, de Maleisische keuken en de Sri Lankaanse keuken, maar sambal oelek komt in de eerste plaats uit Indonesië. Pepers groeiden oorspronkelijk in Centraal-Amerika en werden daar al verbouwd lang vóór de komst van Christoffel Columbus in 1492.

Zoals bij de meeste Aziatische bereidingen op basis van chilipeper raakte sambal oelek pas verspreid nadat de Portugezen de peper in de 16e eeuw naar het Oosten brachten: eerst in Indonesië, daarna in de rest van Azië. Tegenwoordig ligt deze pittige pasta binnen handbereik van iedereen die de traditionele Indonesische keuken wil ontdekken. Sambal is zo populair geworden dat er vandaag naar verluidt wel 352 varianten van bestaan!

Sambal oelek of srirachasaus: wat is het verschil? 

Ze lijken op elkaar, maar smaken anders. Sambal oelek wordt vooral gebruikt als basisingrediënt in een gerecht. Hij is ook dikker en pittiger. Je gebruikt hem om flauwe gerechten wat meer pit te geven, maar ook om complexe smaken beter naar voren te laten komen.

Srirachasaus kun je daarentegen zo eten. Het is een mildere saus dan sambal, vooral door de suiker die erin zit. Maar vergis je niet: ook sriracha blijft pittig! 

De varianten van sambal oelek

Er bestaan honderden varianten van sambal oelek. Elke variant onderscheidt zich door de gebruikte pepersoort, de andere ingrediënten of zelfs de regio waar de sambal wordt bereid.

De pepers die het vaakst worden gebruikt, zijn habaneropepers, cayennepepers, bird’s eye-chilipepers en lombokpepers. De scherpte van je gerecht hangt dus rechtstreeks af van de peper die je kiest.

Ook de toevoeging van suiker of fruit speelt een rol. Sommige sambals zijn milder dan andere. Andere bevatten dan weer sjalotten. Kortom: de wereld van sambal is groot. Bovendien wordt in Indonesië elk recept aangepast aan de streek en de lokale ingrediënten — op Bali gaat de culinaire rijkdom bijvoorbeeld hand in hand met de diversiteit aan activiteiten en excursies die je op het eiland kunt ontdekken. Een variatie waar iedereen blij van wordt!

Hoe kook je met sambal oelek? 

Een groot voordeel van sambal oelek: je kunt hem gebruiken als universele smaakmaker. Hij past bij noedelgerechten, maar ook bij vleesgerechten, rijst, soepen, stoofschotels… Hij geeft ook extra smaak aan sauzen en marinades.

Wil je de Indonesische keuken uitproberen? Maak dan mijn recept voor mie goreng! Dit gerecht is enorm populair in Indonesië en je kunt het makkelijk aanpassen aan je eigen smaak. Sambal oelek is zo veelzijdig dat je hem zelfs op je toast met avocado of ei bij het ontbijt kunt proberen! Zijn neefje, de nasi goreng, zal je ook zeker bevallen.

Hoe kun je sambal oelek vervangen? 

Soms vind je dit ingrediënt niet in de winkel. Als alternatief kun je gewoon srirachasaus gebruiken, als je die in huis hebt. Andere vervangers staan misschien al in je koelkastdeur: tabasco of harissa.

Of probeer eens chili-olie. Het enige nadeel is dat deze vervangers vloeibaar zijn, in tegenstelling tot sambal oelek.

Kies dus op basis van het recept. Past geen van deze ingrediënten bij je gerecht, gebruik dan gedroogde rodepepervlokken of gemalen cayennepeper. 

Waar vind je sambal oelek? 

Je vindt hem zeker in gespecialiseerde Aziatische winkels. Ook in Europa kun je sambal oelek bij verschillende grote supermarkten vinden, meestal in het schap met “wereldkeuken”.

Toch raad ik je van harte aan om je eigen sambal oelek te maken. Het is makkelijk en snel klaar! Maal de pepers gewoon fijn in een vijzel of keukenmachine en voeg azijn en zout toe. Meng tot je een gladde, homogene pasta krijgt… Klaar! Je kunt het recept natuurlijk aanpassen aan je smaak: voeg citroen, fruit of sjalotten toe als je daar zin in hebt. 

Hoe bewaar je sambal oelek? 

Zoals de meeste sauzen bewaar je sambal oelek het best koel in een luchtdichte pot. Zo blijft hij meerdere weken goed.

Kleine tip: wil je je saus nog langer bewaren, giet hem dan in ijsblokjesvormen en zet alles in de vriezer. Zo kun je je sambal per portie ontdooien!  

De ingrediënten van sambal oelek

Rijstazijn: een Aziatische azijn die je tegenwoordig bijna overal vindt. Een fles in huis halen is absoluut de moeite waard.

Het recept voor sambal oelek