Rijst, dat onmisbare ingrediënt uit de Aziatische keuken… Maar niet alleen daar…! Wist je dat er wereldwijd iets meer dan 750 miljoen ton per jaar van wordt geproduceerd? Hoewel de grootste producenten zich grotendeels op het Aziatische continent bevinden, levert ook Europa, al staat het ver achteraan in de ranglijst, jaarlijks toch zijn aandeel, namelijk 2,8 miljoen ton per jaar. Kortom, rijst is in trek!
Het is zelfs een van de meest geconsumeerde basisvoedingsmiddelen ter wereld. En tot grote vreugde van de liefhebbers zouden er ongeveer 130.000 variëteiten bestaan, elk met zijn eigen smaak, zijn eigen textuur en zijn eigen kleur.
Genoeg om de smaakpapillen te verwennen! In dit artikel bespaar ik je weliswaar de beschrijving van alle 130.000 variëteiten, maar vind je een complete gids met de verschillende soorten rijst die je ooit zult kunnen bereiden. Van traditionele witte rijst tot bruine rijst, en van de meest exotische variëteiten zoals wilde rijst of zwarte rijst: je weet straks waar je aan toe bent en hoe je ze het best klaarmaakt!
Basmatirijst of Indiase rijst
Basmatirijst is een aromatische rijstvariëteit die afkomstig is uit India en Pakistan. Hij wordt overigens zeer gewaardeerd om zijn bloemige aroma en zijn lichte, luchtige textuur. Pas op dat je hem niet verwart met Thaise rijst!
Basmatirijst onderscheidt zich namelijk door die heel geurige notensmaak. Basmatirijst bestaat uit lange, fijne korrels, wit of bruin van kleur. Hij wordt vaak gebruikt in de Indiase en Pakistaanse keuken waar hij vandaan komt, maar ook in de Perzische of Chinese keuken.
De perfecte rijstsoort om bij pittige of kruidige gerechten te serveren, zoals rundvlees met saté of sambal oelek! Om basmatirijst een complexere smaak te geven, kun je ook kruiden zoals kardemom, kaneel of kruidnagels toevoegen aan het kookwater om hem subtiel te parfumeren.
Zorg er allereerst voor dat je hem meerdere keren spoelt totdat het water helder is, om het overtollige zetmeel te verwijderen en overgaar koken te voorkomen. Daarna kun je hem zoals gewoonlijk koken, een paar minuten in kokend water. Deze rijstsoort is uitstekend geschikt om bij gerechten in saus of bij salades te serveren. En een grote plus: hij is makkelijk te bereiden!
Thaise rijst
Thaise rijst is een rijstvariëteit die heel populair is in de culinaire wereld. Ook bekend onder de naam jasmijnrijst, kenmerkt deze zich door zijn heel bijzondere aroma dat hem onderscheidt van andere rijstvariëteiten. Let op, hij heeft niet de smaak of geur van jasmijn; zijn naam dankt hij vooral aan de kleur van de rijstkorrels, die lijkt op die van de bloemblaadjes van de jasmijnbloem. Hij wordt bijvoorbeeld gebruikt om bij Hainan-kip te serveren
Hij wordt voornamelijk in Thailand verbouwd, maar wordt ook in andere delen van Zuidoost-Azië geproduceerd. Hij bestaat uit lange, lichtdoorzichtige korrels. Eenmaal gekookt heeft hij een stevige textuur. Deze rijstvariëteit wordt bijzonder gewaardeerd om zijn zachte smaak en zijn textuur.
Er zijn talloze manieren om Thaise rijst te bereiden, maar een van de meest gangbare methodes is om hem te stomen.
Hij moet eerst meerdere keren gewassen worden om het zetmeel te verwijderen en daarna in water gestoomd worden totdat hij perfect zacht is. Je vindt hem terug in veel pittige Thaise gerechten, zoals curry’s en roerbakgerechten. Hij kan echter ook als basis dienen voor salades of, totaal anders, voor desserts.
Witte rijst
Witte rijst is een van de meest geconsumeerde rijstsoorten ter wereld. Hij wordt verkregen door de buitenste laag en de kiem van de rijstkorrel te verwijderen, wat hem tot een geraffineerde optie maakt vergeleken met andere rijstsoorten zoals bruine rijst.
Door al die lagen met vitaminen en vezels te verwijderen, wordt het echter ook een minder voedzame rijst. Een oplossing: hij kan worden aangevuld met andere voedingsmiddelen die rijk zijn aan vitaminen en vezels om de voedingswaarde te verbeteren.
De oorsprong van witte rijst is niet duidelijk vastgesteld, maar men denkt dat hij duizenden jaren geleden voor het eerst werd verbouwd in Oost-Azië, namelijk in China en India. Sindsdien is hij in tal van culturen over de hele wereld een basisvoedingsmiddel geworden.
Hij heeft een lichte, luchtige textuur en zijn smaak is neutraal, waardoor hij makkelijk te waarderen is. Hij is ook heel veelzijdig en kan in veel verschillende recepten worden gebruikt, van Aziatische gerechten tot Latijns-Amerikaanse of Europese gerechten.
Witte rijst kan op verschillende manieren worden bereid, simpelweg met een steelpan, of anders met een slowcooker of een snelkookpan. Tijd om je beste Kantonese rijst klaar te maken!
Bruine rijst
Afkomstig uit Azië, waar hij eveneens al duizenden jaren wordt verbouwd, is men het erover eens dat bruine rijst meer dan 7.000 jaar geleden voor het eerst in China werd verbouwd.
Bruine rijst, of “cargorijst”, is een soort volkorenrijst die ook bij ons zeer gewaardeerd wordt om zijn textuur en zijn verzadigende werking. In tegenstelling tot witte rijst is bruine rijst namelijk volledig, wat betekent dat hij alle delen van de rijstkorrel bevat, en dat geeft hem zijn donkerbruine kleur.
Het is een goede bron van plantaardige eiwitten, waardoor je vrij snel een verzadigd gevoel krijgt. Hij wordt zelfs beschouwd als een gezonder alternatief voor witte rijst. De vezels in bruine rijst helpen de spijsvertering te reguleren en een stabiele bloedsuikerspiegel te behouden.
Qua smaak heeft bruine rijst een uitgesprokener smaak dan witte rijst. De bereiding van bruine rijst lijkt op die van witte rijst, met als enige kleine kanttekening: hij kan iets langer nodig hebben om te garen vanwege zijn gehalte aan vezels en voedingsstoffen.
Spoel hem voor het koken om alle onzuiverheden te verwijderen. Een ideetje voor een recept? De Mexicaanse of Spaanse keuken blijft een veilige keuze. En waarom hem niet verwerken in de Indonesische keuken? Gebruik hem in gebakken rijst-gerechten, zoals nasi goreng.
Zwarte rijst
Zwarte rijst, ook bekend onder de naam “verboden rijst” of “rijst van de keizer”, is nog een rijstvariëteit, alleen is deze afkomstig uit China! Een leuk weetje: hij werd “verboden rijst” genoemd omdat destijds alleen de Chinese keizer hem mocht nuttigen.
Hij is uiteraard vooral bekend om zijn heel kenmerkende kleur, die soms kan variëren van donkerpaars tot intens zwart, en om zijn stevige textuur. Ook hij heeft een smaak die sterk lijkt op die van hazelnoot.
Zwarte rijst is rijk aan antioxidanten in de vorm van anthocyanen, die ontstekingen kunnen verminderen, hartziekten kunnen bestrijden en het immuunsysteem kunnen versterken.
Hij bevat ook veel belangrijke voedingsstoffen: vezels, vitaminen en mineralen… Het is bovendien een zogenaamd “glutenvrije” rijst, wat hem dus een ideaal alternatief maakt voor mensen die gevoelig zijn voor gluten!
Hoe bereid je hem? Je kunt zwarte rijst prima in desserts gebruiken, hoe verrassend dat ook mag klinken! Probeer hem te combineren met zachte smaken zoals kokosmelk of oranjebloesem, waarin zijn lichte hazelnootsmaak prachtig opgaat.
Je kunt hem natuurlijk ook in hartige gerechten gebruiken, bijvoorbeeld als bijgerecht bij je stoofschotels. Nog steeds besluiteloos? Dan raad ik je varkensvlees met karamel aan!
Hier is de grote plus zijn visuele uitstraling. Met deze rijstsoort kun je elk gerecht oogstrelend maken.
Rode rijst
Rode rijst is een Chinese rijstvariëteit die voornamelijk in Azië wordt verbouwd, maar ook in andere delen van de wereld. Hij dankt zijn naam aan zijn roodachtige kleur, die, net als bij zwarte rijst, te danken is aan de aanwezigheid van een natuurlijk pigment dat anthocyaan heet. Dit is nog een rijstsoort die wat kleur op je bord brengt!
Rode rijst is rijk aan voedingsstoffen en antioxidanten, wat hem gunstig maakt voor de gezondheid. Hij bevat B-vitaminen, ijzer, zink en andere belangrijke mineralen. Zoals de meeste rijstsoorten is hij ook een bron van voedingsvezels die kunnen helpen de spijsvertering te reguleren en een gezond cholesterolgehalte te behouden.
Naast zijn gezondheidsvoordelen heeft rode rijst een unieke, licht zoete smaak die verschilt van andere rijstvariëteiten. Hij wordt vaak gebruikt in de Aziatische keuken om gerechten te bereiden zoals gebakken rijst, varkensvleesgerechten en soepen.
Let er echter op dat rode rijst rode gist bevat, die effecten op de lever kan hebben. Daarom wordt aanbevolen er niet te grote hoeveelheden van te consumeren en, als je leverproblemen hebt, een arts te raadplegen voordat je hem eet.
Japonica-rijst
Deze is nog een soort kortkorrelige rijst, afkomstig uit Japan, zoals de naam al aangeeft. Deze rijst werd uit China geïmporteerd en eindigde zijn reis in Japan, voordat hij op grote schaal in andere delen van de wereld werd verbouwd, met name in Europa!
Hij wordt voornamelijk gebruikt als witte rijst die bij de meeste traditionele Japanse gerechten wordt geserveerd, zoals sushi, sashimi of onigiri. Er bestaan overigens verschillende variëteiten japonica-rijst, elk met zijn eigen kenmerken.
Zo wordt Koshihikari-rijst beschouwd als de beste japonica-rijst vanwege zijn zachte, kleverige textuur en zijn fijne smaak. En precies daarom wordt hij zo gewaardeerd!
Zijn malse textuur en zijn fijne, licht zoete smaak vallen in de smaak, en niet alleen meer in Japan! Heel vaak wordt hij gestoomd of gekookt, met name om zijn textuur en zijn fijne smaak te bewaren.
Om japonica-rijst te bereiden, moet je hem meerdere keren spoelen totdat het water helder wordt, om het overtollige zetmeel en de onzuiverheden te verwijderen. Daarna doe je hem in een steelpan met koud water en breng je het aan de kook.
Zodra het water kookt, wordt het vuur lager gezet en laat je de rijst ongeveer 15 minuten zachtjes garen. Na het koken laat je de rijst een paar minuten rusten om het overtollige water op te nemen. Als je sushi maakt, moet de rijst worden gekookt met rijstazijn, suiker en zout, om hem een zoetzure smaak te geven en een kleverige textuur waarmee de sushi-ingrediënten op hun plek blijven. Hij wordt ook gebruikt in omurice.
Buiten de Japanse keuken kan japonica-rijst worden gebruikt in andere Aziatische gerechten, zoals Chinese of Koreaanse kleefrijst. Ik gebruik hem vaak in mijn gebakken rijst
Hij kan ook gebruikt worden om desserts te maken zoals rijstpap of rijstpudding. Het is een heel veelzijdige rijst, of je hem nu serveert als bijgerecht of als hoofdingrediënt van een gerecht.
Arborio-rijst
Dit is een soort kortkorrelige rijst afkomstig uit Italië. Hij dankt zijn naam aan de stad Arborio, in de Povlakte, in de regio Piëmont in Italië. Niet alle rijst komt uit Aziatische teelten! Hij wordt voornamelijk gebruikt om risotto te maken, een Italiaans gerecht dat beroemd is om zijn romige textuur en zijn rijke smaak.
Arborio-rijst is bijzonder geschikt voor risotto omdat hij veel zetmeel bevat. Tijdens het koken komt het zetmeel vrij, waardoor de romige textuur ontstaat die zo kenmerkend is voor risotto. Om een goede risotto met arborio-rijst te maken, heb je bouillon, uien, parmezaan en een beetje vetstof nodig, zoals olijfolie of boter. Smelt je boter of verhit je olie in een pan, voeg de ui toe en bak die tot hij zacht is.
Voeg vervolgens de arborio-rijst toe en roer goed om hem licht aan te bakken. Begiet hem daarna met bouillon, maar beetje bij beetje, onder voortdurend roeren totdat het vocht volledig is opgenomen voordat je er meer aan toevoegt.
Ga door totdat de rijst goed gaar is! Voeg geraspte parmezaan toe en meng alles door elkaar. Serveer direct, gegarneerd met verse peterselie of plakjes citroen voor een vleugje kleur en frisheid. Er bestaan tal van varianten van risotto, dus je kunt je creativiteit de vrije loop laten!
Arborio-rijst is ook heerlijk geserveerd als koude salade of als begeleiding van vlees- en visgerechten. Hoe je hem ook kiest te bereiden, arborio-rijst is een veelzijdig en heerlijk ingrediënt dat een vleugje elegantie aan elk gerecht toevoegt.
Camargue-rijst
Deze langkorrelige rijstvariëteit, verbouwd in de alluviale vlakten van de Camargue, een streek in het zuiden van Frankrijk, wordt bijzonder gewaardeerd om zijn subtiele smaak en zijn licht stevige textuur.
Camargue-rijst wordt op verantwoorde en duurzame wijze verbouwd, zonder het gebruik van pesticiden of kunstmest, en is biologisch gecertificeerd. De rijstvelden van de Camargue worden met zeewater overstroomd om onkruid te bestrijden, wat ze hun kenmerkende kleur geeft en bijdraagt aan de unieke smaak van de rijst.
Camargue-rijst wordt vaak gebruikt in de Franse keuken om gerechten zoals paella en risotto te bereiden, of als bijgerecht bij vlees- of visgerechten. Hij kan ook worden gebruikt in salades of vegetarische gerechten.
Om Camargue-rijst te bereiden, is het belangrijk hem voor het koken zorgvuldig te spoelen om het zetmeel en de onzuiverheden te verwijderen. De rijst wordt daarna gestoomd of gekookt, afhankelijk van het recept.
Hij kan ook worden gekookt in een bouillon of een kruidenmengsel om er smaak aan toe te voegen. Camargue-rijst is een uitstekend alternatief voor gewone witte rijst, want hij is rijk aan voedingsstoffen zoals B-vitaminen, magnesium en ijzer.
Kleefrijst
In de Thaise en Laotiaanse keuken zie je veel gerechten op basis van kleefrijst. Maar wat is dat precies? In tegenstelling tot andere variëteiten bevat kleefrijst heel weinig zetmeel en is hij rijk aan amylose, en dat is wat hem na het koken zijn kleverige textuur geeft!
Hij is alleen iets lastiger om te bereiden. Hoewel hij makkelijk te bereiden blijft, moet kleefrijst toch meerdere uren in water geweekt worden voordat hij gekookt wordt. Daarna wordt hij gestoomd of gekookt totdat hij kleverig en mals wordt. Kleefrijst kan ook met kokosmelk gekookt worden om er smaak en rijkheid aan toe te voegen.
Hij wordt vaak gebruikt als basis voor Aziatische desserts zoals zoete kleefrijst, die vaak met vers fruit of zoete kokosmelk wordt geserveerd, of voor kokosparels. Hij wordt ook veel gebruikt in hartige gerechten, zoals rijst met garnalen of kleefrijst met gestoomde kip.
Deze rijstvariëteit is rijk aan voedingsstoffen: koolhydraten, eiwitten en B-vitaminen… Het is dus een uitstekende energiebron. Het is echter belangrijk op te merken dat kleefrijst zeer calorierijk is en daarom met mate moet worden geconsumeerd.
Wilde rijst
Rechtstreeks uit Noord-Amerika, wilde rijst is een langkorrelige zwarte rijstvariëteit die eigenlijk van een waterplant afkomstig is. Niet te verwarren met de Aziatische zwarte rijst, die juist kleinere en rondere korrels heeft!
Met deze rijst kun je je voorbereiden op een flinke tijd in de keuken: wilde rijst moet langer gekookt worden dan de andere variëteiten die je in dit artikel hebt kunnen ontdekken. Reken gemiddeld op 40 tot 50 minuten, maar de moeite loont! Hij kan gestoomd, gekookt of zelfs geroosterd worden om er smaak aan toe te voegen.
Als bijgerecht bij gegrild vlees of in granensalades past wilde rijst bij talloze recepten.
Hoewel wilde rijst duurder is dan andere rijstvariëteiten, maken zijn unieke smaak en zijn voedingsvoordelen hem tot een uitstekende keuze voor wie wat variatie aan zijn voeding wil toevoegen.
Bomba-rijst
Op naar Spanje! Dit is een rijstvariëteit afkomstig uit de regio Valencia. Bomba-rijst verschilt van andere rijstvariëteiten door zijn vermogen om een grote hoeveelheid vocht op te nemen, net als arborio-rijst, terwijl hij zijn stevige textuur en zijn unieke smaak behoudt.
In Spaanse rijstgerechten, zoals arroz con pollo (rijst met kip) en arroz al horno (rijst uit de oven), is hij een waar genot. Hij is volkomen geschikt voor paella, het is zelfs de beste rijst voor dat soort gerechten. Een traditioneel recept? De paella met kip.
