Τα τσουκεμόνο, ή ιαπωνικά τουρσιά (漬物), αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ιαπωνικής κουζίνας, συνοδεύοντας σχεδόν όλα τα παραδοσιακά γεύματα μαζί με το ρύζι και τη σούπα μίσο. Εκτιμώνται για τις ιδιαίτερες γεύσεις τους και συχνά σερβίρονται ως γαρνιτούρα, καρύκευμα, καθαριστικό του ουρανίσκου ή χωνευτικό.
Είναι καλό να σημειωθεί ότι, σε αντίθεση με την ιδέα που διακινούν κάποιοι μπλόγκερ, το τσουκεμόνο είναι ένας γενικός όρος που αναφέρεται σε όλα αυτά τα ιαπωνικά μαριναρισμένα ή ζυμωμένα λαχανικά και όχι σε ένα συγκεκριμένο πιάτο.
Τα τσουκεμόνο εμφανίστηκαν πολύ νωρίς στην ιαπωνική ιστορία, σε μια εποχή που δεν υπήρχε ψυγείο και το μαρινάρισμα χρησιμοποιούνταν για τη συντήρηση των τροφίμων.
Κατά συνέπεια, ορισμένα είδη τουρσιών που παρασκευάζονται με παραδοσιακό τρόπο μπορούν να διατηρηθούν σχεδόν επ’ αόριστον. Οι διάφορες μέθοδοι που χρησιμοποιούνται για την παρασκευή τσουκεμόνο κυμαίνονται από ένα απλό αλάτισμα ή μαρινάρισμα σε ξίδι έως πιο σύνθετες διαδικασίες που περιλαμβάνουν καλλιέργειες μούχλας και ζύμωση.

Κάθε λογής λαχανικά και ακόμη και ορισμένα φρούτα χρησιμοποιούνται για την παρασκευή τσουκεμόνο, ιδίως το ιαπωνικό ραπανάκι (daikon), το αγγούρι, η μελιτζάνα, το καρότο, το λάχανο, η ρίζα λωτού, το τζίντζερ, τα εσαλότ και τα δαμάσκηνα (ume).
Μερικές φορές, φύκια και άλλα θαλασσινά προστίθενται στα μείγματα τουρσιών για να εμπλουτίσουν τις γεύσεις. Ορισμένες τεχνικές μαριναρίσματος χρησιμεύουν επίσης για τη συντήρηση και το αρωμάτισμα πιάτων με θαλασσινά και κρέας.
Βασική τεχνική για να φτιάξεις τσουκεμόνο
Για να φτιάξεις τσουκεμόνο, ξεκίνα διαλέγοντας φρέσκα εποχιακά λαχανικά όπως ραπανάκι daikon, αγγούρι, μελιτζάνα, καρότο, λάχανο ή ρίζα λωτού. Πλύνε καλά τα λαχανικά και κόψε τα σε φέτες, κομμάτια ή μπαστουνάκια, ανάλογα με τη συγκεκριμένη συνταγή ή τις προσωπικές σου προτιμήσεις. Οταν τα λαχανικά είναι έτοιμα, βάλ’ τα σε ένα μπολ και πασπάλισέ τα γενναιόδωρα με αλάτι, συνήθως περίπου 2 έως 3 % του βάρους των λαχανικών. Κάνε απαλό μασάζ στα λαχανικά με το αλάτι ώστε να καλυφθούν ομοιόμορφα. Αυτό το βήμα βοηθά τα λαχανικά να βγάλουν τα υγρά τους και να μαλακώσουν.
Στη συνέχεια, μετέφερε τα αλατισμένα λαχανικά σε ένα δοχείο ή σε μια επανασφραγιζόμενη πλαστική σακούλα. Βάλε ένα βάρος πάνω στα λαχανικά, όπως ένα πιάτο με βάρος ή ένα μπολ γεμάτο νερό, ώστε να ασκηθεί πίεση. Προσωπικά, τα βάζω σε σακούλα κενού. Αφησε τα λαχανικά να ξεκουραστούν για αρκετές ώρες ή ακόμα και όλη τη νύχτα. Αυτό το βήμα επιτρέπει στα λαχανικά να αποβάλουν το νερό τους και να απορροφήσουν το αλάτι, μετατρέποντάς τα σε τουρσιά.
Μετά τον χρόνο αναμονής, ξέπλυνέ τα γρήγορα για να αφαιρέσεις το περιττό αλάτι και στράγγισέ τα καλά. Τώρα μπορείς να προσθέσεις επιπλέον καρυκεύματα ανάλογα με τα γούστα σου, όπως ξίδι, ζάχαρη, konbu ή τσίλι, για να διαφοροποιείς τις γεύσεις. Τέλος, τα τσουκεμόνο σου είναι έτοιμα για απόλαυση. Μπορούν να καταναλωθούν αμέσως ή να διατηρηθούν στο ψυγείο για να τα απολαύσεις αργότερα.
Τα διάφορα είδη τσουκεμόνο
Αλάτι (shiozuke)
Τα τουρσιά με αλάτι, ή shiozuke, είναι τα πιο απλά και συνηθισμένα είδη τουρσιών. Τα πιο βασικά αποτελούνται απλώς από λαχανικά κομμένα σε φέτες και ελαφρώς αλατισμένα, δίνοντας τουρσιά με τραγανή υφή και ήπια γεύση φρέσκων λαχανικών (συνήθως εποχής). Δες για παράδειγμα την ιαπωνική σαλάτα λάχανου.
Τα πολύ αλατισμένα τουρσιά, αντίθετα, είναι πιο σύνθετα στην παρασκευή και έχουν έντονες και πολύπλοκες γεύσεις. Ανάμεσά τους βρίσκονται τα μαριναρισμένα ιαπωνικά δαμάσκηνα (umeboshi), που χρησιμοποιούνται συχνά για να αρωματίζουν τα ονιγκίρι.

Πίτουρο ρυζιού (nukazuke)
Τα nukazuke είναι τουρσιά που ζυμώνονται σε ένα μείγμα από καβουρδισμένο πίτουρο ρυζιού (το σκληρό εξωτερικό περίβλημα του ρυζιού που αφαιρείται κατά το γυάλισμα του κόκκου), αλάτι, konbu και άλλα υλικά. Ολόκληρα λαχανικά ανακατεύονται μέσα στην πάστα και αφήνονται να ωριμάσουν από λίγες μέρες έως αρκετούς μήνες.
Τα τουρσιά που προκύπτουν, τραγανά, αλμυρά και ξινούτσικα, ξεπλένονται έπειτα, κόβονται σε φέτες και σερβίρονται. Τα nukazuke είναι πλούσια σε γαλακτοβάκιλλους και φημίζονται ότι βοηθούν την πέψη.
Οινολάσπη σάκε (kasuzuke)
Τα kasuzuke είναι τουρσιά που θεωρούνται σχεδόν άφθαρτα και διατηρούνται σε ένα μείγμα από οινολάσπη σάκε (τον πολτό μαγιάς που απομένει μετά το φιλτράρισμα του σάκε), αλάτι, ζάχαρη και mirin. Αφήνονται να ωριμάσουν από αρκετές μέρες έως αρκετά χρόνια, και τα τουρσιά που προκύπτουν μπορεί να είναι ελαφρώς αλκοολούχα, με γεύσεις που κυμαίνονται από απαλές και ήπιες έως έντονες και διαπεραστικές, ανάλογα με τη διάρκεια ωρίμανσης.
Σάλτσα σόγιας (shoyuzuke)
Τα shoyuzuke είναι τουρσιά διατηρημένα σε βάση από σάλτσα σόγιας. Αυτή η μέθοδος παράγει μια μεγάλη ποικιλία από τουρσιά με γεύσεις που κυμαίνονται από ελαφριές και τραγανές έως σκούρες καφέ, αλμυρογλυκές γαρνιτούρες όπως τα fukujinzuke. Σημείωσε ότι το shoyuzuke είναι διαφορετική μέθοδος συντήρησης από το tsukudani, όπου τα τρόφιμα διατηρούνται μαγειρεύοντάς τα σε σάλτσα σόγιας και mirin.
Ξίδι (suzuke)
Τα τουρσιά μαριναρισμένα σε ξίδι είναι γνωστά ως suzuke. Το ξίδι ρυζιού χρησιμοποιείται συχνά ως μέσο μαριναρίσματος και δίνει στα τουρσιά τραγανή υφή και ήπια, ξινούτσικη γεύση. Ωστόσο, το ξίδι ρυζιού έχει χαμηλή οξύτητα και τα τουρσιά suzuke δεν διατηρούνται για πολύ χωρίς ψύξη.
Μίσο (misozuke)
Παρόμοια με τα nukazuke, τα τουρσιά misozuke φτιάχνονται καλύπτοντας τα λαχανικά με μίσο, μια πάστα ζυμωμένης σόγιας. Αυτά τα είδη τουρσιών έχουν συνήθως τραγανή υφή και αλμυρή γεύση μίσο.
Τα misozuke και τα nukazuke φτιάχνονται από παρόμοια λαχανικά, όπως αγγούρια, καρότα και μελιτζάνες, και μπορεί να είναι δύσκολο να ξεχωρίσεις τους δύο τύπους τουρσιών μόνο από την εμφάνισή τους. Το misozuke είναι επίσης δημοφιλής μέθοδος για τη συντήρηση και το μαρινάρισμα κρέατος και ψαριού.
Τα πιο συνηθισμένα τσουκεμόνο
Αν ταξιδέψεις στην Ιαπωνία, ορίστε μερικά τσουκεμόνο που πιθανότατα θα συναντήσεις. Τα περισσότερα μπορείς να τα βρεις σε όλη τη χώρα, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά· ωστόσο, τα ακριβή υλικά κάθε πιάτου μπορεί να διαφέρουν από περιοχή σε περιοχή και από σπίτι σε σπίτι.
Umeboshi
Τα umeboshi είναι ιαπωνικά δαμάσκηνα (συγγενικά με τα βερίκοκα) που έχουν αλατιστεί και αποξηρανθεί. Αυτά τα ζαρωμένα κόκκινα τουρσιά είναι εξαιρετικά αλμυρά και όξινα, αν και υπάρχουν και πιο ήπιες εκδοχές. Τα umeboshi λειτουργούν ως συντηρητικό και χωνευτικό. Τρώγονται με κάθε είδους παραδοσιακά γεύματα και συχνά συνοδεύουν το ρύζι στα bento. Τα umeboshi είναι επίσης μία από τις πιο δημοφιλείς γεμίσεις για onigiri.
Takuan
Το takuan φτιάχνεται από ιαπωνικό ραπανάκι (daikon), το οποίο έχει αποξηρανθεί στον ήλιο και μαριναριστεί σε ένα μείγμα από αλάτι, πίτουρο ρυζιού και ζάχαρη. Το τελικό προϊόν είναι ένα γλυκό και τραγανό τουρσί που κόβεται σε φέτες και σερβίρεται με ρύζι ή άλλα πιάτα. Το takuan ποικίλλει από υπόλευκο έως καφέ μέχρι φωσφοριζέ κίτρινο. Στον νομό Akita, καπνίζεται επίσης και είναι γνωστό με το όνομα iburigakko.
Nukazuke
Ποικιλίες τουρσιών nukazuke με αγγούρι, καρότα, μελιτζάνα, daikon ή γογγύλι (kabu) σερβίρονται συχνά σε σετ μενού (teishoku) ή ως μέρος παραδοσιακών γευμάτων (shokuji).
Kyuri Asazuke
Τα kyuri asazuke είναι απλά τουρσιά από αγγούρια μαριναρισμένα σε αλμυρή άλμη (shiozuke), μερικές φορές καρυκευμένη με konbu, πιπέρι togarashi και/ή ξίδι. Ολόκληρα αγγούρια σερβιρισμένα σε ξυλάκι μαρινάρονται συχνά με αυτόν τον τρόπο και πωλούνται από πλανόδιους πωλητές σε φεστιβάλ και σε δημοφιλή τουριστικά μέρη, ιδίως την άνοιξη και το καλοκαίρι, όταν αποτελούν ένα δροσερό σνακ.
Hakusai no Sokusekizuke
Το hakusai no sokusekizuke είναι ένα γρήγορο και απλό τουρσί από ελαφρώς αλατισμένο λάχανο hakusai, συχνά ανακατεμένο με καρότα και αγγούρια και καρυκευμένο με ξύσμα yuzu, konbu και πιπέρι togarashi. Το αποτέλεσμα είναι ένα αλμυρό και τραγανό τουρσί με ελαφριά πικάντικη γεύση εσπεριδοειδών. Είναι ένα από τα πιο συνηθισμένα τουρσιά στην Ιαπωνία.
Narazuke
Τα narazuke είναι σκούρα καφέ τουρσιά που προέρχονται από την περιοχή Nara, απ’ όπου πήραν και το όνομά τους. Τα λαχανικά, συνήθως daikon, uri ή αγγούρι, μουλιάζουν σε οινολάσπη σάκε (kasuzuke) για αρκετά χρόνια. Ως αποτέλεσμα, τα τουρσιά έχουν έντονη και διαπεραστική γεύση, συχνά με μια αλκοολική νότα.
Shibazuke
Το shibazuke είναι ένα τουρσί-σπεσιαλιτέ του Κιότο, φτιαγμένο από αγγούρι, μελιτζάνα, φύλλα perilla (shiso), τζίντζερ και myoga (συγγενές του τζίντζερ με ήπια γεύση), μαριναρισμένα σε ξίδι δαμάσκηνου (umezu), ένα υποπροϊόν από την παρασκευή μαριναρισμένων δαμάσκηνων (umeboshi). Αυτά τα μωβ, αλμυρά και ελαφρώς ξινά τουρσιά σερβίρονται συχνά στο Κιότο.
Senmaizuke
Το senmaizuke είναι άλλη μια σπεσιαλιτέ του Κιότο. Φτιάχνεται από λεπτές φέτες γογγυλιού μαριναρισμένες σε γλυκό ξίδι, αρωματισμένο με konbu και πιπέρι togarashi. Οι λεπτές φέτες που προκύπτουν (senmaizuke σημαίνει τουρσί χιλίων στρώσεων) είναι γλυκές και ξινές, με ελαφρώς τραγανή υφή.
Saikyozuke
Το saikyozuke (κυριολεκτικά τουρσί του Δυτικού Κιότο) είναι φέτες ψαριού, συνήθως λευκού ψαριού όπως μπακαλιάρος ή ιππόγλωσσος, που έχουν συντηρηθεί και μαριναριστεί σε πάστα miso (ζυμωμένη σόγια). Οι φέτες ψήνονται έπειτα στη σχάρα ή μπρεζάρονται και σερβίρονται ζεστές ή σε θερμοκρασία δωματίου. Το ψάρι που συντηρείται έτσι αποκτά γλυκιά και καραμελωμένη γεύση χάρη στο miso.
Nozawana
Τα nozawana είναι τοπική σπεσιαλιτέ από το Nozawa Onsen του νομού Nagano· ωστόσο, σερβίρονται συνήθως σε όλη την Ιαπωνία. Τα nozawana είναι ένα είδος φύλλων από γογγύλι που αποξηραίνονται και μαρινάρονται σε αλμυρή άλμη αρωματισμένη με πιπέρι togarashi και wasabi. Τα ελαφρώς πικάντικα και αλμυρά φύλλα και κοτσάνια κόβονται σε κομμάτια μιας μπουκιάς ή ψιλοκόβονται σε λεπτή, ντελικάτη γαρνιτούρα.
Matsumaezuke
Με καταγωγή από την πόλη Matsumae στο Hokkaido, το matsumaezuke είναι ένας ενδιαφέρον συνδυασμός από τοπικές σπεσιαλιτέ του Hokkaido όπως καλαμάρι, konbu, kazunoko (αυγά ρέγγας) και καρότα, καρυκευμένα με σάκε, σάλτσα σόγιας και mirin (γλυκό κρασί μαγειρικής). Εχει αποκτήσει πανεθνική δημοτικότητα.
Gari
Οι περισσότεροι τουρίστες πιθανότατα γνωρίζουν ήδη το gari, τις λεπτές φέτες ήπιου μαριναρισμένου τζίντζερ που σερβίρονται με το σούσι. Το gari έχει γλυκιά και ξινούτσικη γεύση με μια ελαφριά πικάντικη νότα. Προορίζεται να τρώγεται ανάμεσα στα κομμάτια σούσι για να καθαρίζει τον ουρανίσκο, ώστε να μπορεί να εκτιμηθεί πλήρως η μοναδική γεύση κάθε κομματιού. Το gari είναι φυσικά ανοιχτοκίτρινο, αλλά μπορεί επίσης να βαφτεί ροζ.
Beni Shoga
Το beni shoga είναι νεαρό τζίντζερ κομμένο ζιλιέν που έχει μαριναριστεί σε ξίδι δαμάσκηνου (umezu), ένα υποπροϊόν από την παρασκευή μαριναρισμένων δαμάσκηνων (umeboshi). Αυτά τα ζωηρά κόκκινα, αλμυρά και πικάντικα τουρσιά σερβίρονται ως γαρνιτούρα πάνω σε διάφορα πιάτα όπως gyudon, takoyaki και yakisoba.
Fukujinzuke
Το fukujinzuke είναι ένα μείγμα από ραπανάκι daikon, ρίζα λωτού, αγγούρι και μελιτζάνα που διατηρούνται σε βάση από σάλτσα σόγιας και γλυκό κρασί μαγειρικής (mirin). Αυτή η γλυκιά, καφέ ή κόκκινη γαρνιτούρα σερβίρεται μαζί με ιαπωνικό κάρι.
Rakkyo
Τα rakkyo είναι γλυκά μαριναρισμένα ασκαλώνια που σερβίρονται με ιαπωνικό κάρι. Τα rakkyo προσφέρουν μια γλυκιά και τραγανή μπουκιά που, όπως και το fukujinzuke, αναδεικνύει τις πικάντικες και αλμυρές γεύσεις του κάρι.
