Waterspinazie: wat is het en hoe gebruik je het in de keuken?

Wat is waterspinazie eigenlijk?

Waterspinazie, ook bekend onder de wetenschappelijke naam Ipomoea aquatica, is een groente die tot de familie van de Convolvulaceae behoort, net als de zoete aardappel. Het is een kruidachtige, aquatische of semi-aquatische plant met holle, gladde en lange stengels die tussen de 2 en 3 meter lang worden. Op deze stengels groeien talrijke bladeren, die smal of breed kunnen zijn. De plant heeft daarnaast klokvormige bloemen.

De exacte geografische oorsprong van waterspinazie is onzeker. Volgens diverse onderzoeken zou de plant afkomstig kunnen zijn uit Azië, Afrika of het zuidwesten van de eilanden in de Stille Oceaan, en zou ze voor het eerst in Zuidoost-Azië zijn gekweekt.

Een invasieve plant in de VS

Tegenwoordig heeft waterspinazie zich ook over Noord-Amerika verspreid. In de Verenigde Staten wordt deze zeer productieve groente als invasieve soort beschouwd. Onder ideale omstandigheden, zoals een tropisch of subtropisch klimaat, groeit ze het hele jaar door moeiteloos, zowel op het land als op het water, en vooral in de zomer. Ironisch genoeg is het juist dit groeivermogen dat haar tot een gewild ingrediënt in de Zuidoost-Aziatische keuken heeft gemaakt.

De Chinese legende achter waterspinazie

Deze groente is ook verbonden met een Chinese legende over prins Bi Gan, eerste minister van het koninkrijk Shang. Volgens de legende zou hij op verzoek van een concubine van de koning zijn hart hebben moeten uitrukken, maar bleef hij dankzij een toverspreuk in leven.

Later kwam hij een vrouw tegen die waterspinazie verkocht, en hij vroeg haar of een mens zonder hart kon leven, net als de holle stengels van deze plant. Ze antwoordde van niet, waarmee de toverspreuk werd verbroken, en hij stierf ter plekke.

Men zegt dat er alleen waterspinazie rond zijn graf groeit. Daarom wordt de groente kōng xīn cài genoemd, wat “groente zonder hart” betekent in het Mandarijn. Ze staat ook onder andere namen bekend in verschillende talen, zoals kang kong of kang kung in het Maleis, Indonesisch en Filipijns, rau muong in het Vietnamees, phak bung in het Thais en ong choy in het Kantonees.

Verrassend genoeg wordt ze in het Engels “water spinach” (waterspinazie) genoemd, hoewel ze niets met spinazie te maken heeft.

De twee soorten waterspinazie

Er bestaan twee hoofdvariëteiten van waterspinazie: de groene waterspinazie en de witte waterspinazie.

De groene waterspinazie, ook wel Ching Quat of waterspinazie met groene stengel genoemd, heeft een donkergroene kleur. Haar stengels zijn dunner en stugger, met smalle bladeren en witte bloemen. Deze variëteit wordt vaak op vochtige grond gekweekt.

De witte waterspinazie, ook bekend onder de naam Pak Quat of waterspinazie met witte stengel, kenmerkt zich door lichter gekleurde, dikkere en malsere stengels. Haar bladeren zijn ook groter en hebben een pijlvorm.

Deze variëteit is aangepast aan aquatische omgevingen die op rijstvelden lijken, waardoor je haar vaak op vijvers, meren en rivieren in de landen van Zuidoost-Azië ziet drijven.

Hoe smaakt waterspinazie?

Beide variëteiten van waterspinazie hebben een vergelijkbare smaak, die doet denken aan een kruising tussen die van spinazie en waterkers.

In tegenstelling tot spinazie zijn ze echter niet bitter. Bij het proeven kun je ook een lichte zoetheid en een gevoel van frisheid onderscheiden.

Waterspinazie in de keuken

Meestal worden de bladeren en de stengels van waterspinazie gegeten. Deze groente is erg geliefd in de Aziatische keuken, vooral in de landen van Zuidoost-Azië. Ze wordt voornamelijk gebruikt in soepen en roergerechten.

Geroerbakte kangkong is waarschijnlijk een van de bekendste gerechten. Hoewel de recepten van land tot land kunnen verschillen, wordt waterspinazie over het algemeen snel op hoog vuur geroerbakt in een pan of wok en op smaak gebracht met knoflook, uien, gember, pepers en diverse kruiden en specerijen.

In de Vietnamese keuken voegt men er vaak vissaus en oestersaus aan toe, terwijl men in de Indonesische keuken en die van andere maritieme Zuidoost-Aziatische landen garnalenpasta gebruikt. Het Chinees-Indonesische recept bevat tauco, een gefermenteerde sojapasta. In de Chinese keuken geeft men de voorkeur aan oestersaus en gefermenteerde tofu, terwijl de Kantonese versie X.O.-saus gebruikt.

Er bestaan ook andere gerechten op basis van waterspinazie, zoals de kangkung-noedels die in Indonesië mie kangkung worden genoemd, de zoetzure kangkung-soep die in Vietnam canh chua heet, en de Vietnamese waterspinaziesalade, naast vele andere.

Hoe bereid je waterspinazie voor het koken?

Welk recept je ook kiest, het is essentieel om de waterspinazie goed voor te bereiden voordat je ze gaat koken. Snijd allereerst ongeveer 5 cm van de uiteinden van de stengels af, tenzij ze heel jong en mals zijn, om het harde en vezelige deel te verwijderen.

Vervolgens snijd je ze, afhankelijk van de lengte van de stengels, in tweeën of drieën. Daarna moet je de groente goed afspoelen met koud water om zand en onzuiverheden te verwijderen. Laat ze tot slot uitlekken door ze te schudden om het overtollige water te verwijderen, en dan kun je beginnen met koken.

Waar koop je waterspinazie?

Waterspinazie is per bos te koop in sommige kruidenierszaken, op boerenmarkten, in winkels gespecialiseerd in Aziatische producten en op verkoopsites online.

Het is echter belangrijk om op te merken dat deze groente weliswaar goedkoop is in de landen van Zuidoost-Azië, maar dat de prijs ervan in Europese landen aanzienlijk hoger kan liggen, in de buurt van 15 euro per kilo. Verzeker je bij aankoop van de versheid van de groente. Bovendien is het soms mogelijk om zaden van waterspinazie te vinden in bepaalde supermarkten of op verkoopsites online.

Hoe bewaar je waterspinazie?

Je kunt waterspinazie enkele dagen in de koelkast bewaren, in een verpakking, zoals je dat ook bij andere groenten zou doen. Het is echter beter om ze niet te wassen als je niet van plan bent om ze meteen te koken, omdat dat het bederf zou versnellen. Idealiter probeer je ze binnen één tot drie dagen te consumeren om van de beste kwaliteit te genieten. Het wordt afgeraden om ze te eten als ze langer dan vijf dagen bewaard zijn.