ซอสศรีราชาคืออะไร?
ซอสศรีราชาเป็นซอสพริกเผ็ดที่มีต้นกำเนิดในประเทศไทย ทำจากพริก น้ำส้มสายชู กระเทียม น้ำตาล เกลือ และเครื่องเทศนานาชนิด ผ่านกระบวนการหมักจนได้รสชาติอันเป็นเอกลักษณ์ จึงได้รับความนิยมอย่างมาก และไม่ใช่เรื่องแปลกที่จะพบเห็นวางอยู่บนโต๊ะในร้านอาหารไทย จีน หรือเวียดนาม
แม้จะมีต้นแบบจากสูตรเดียวกัน แต่ซอส “ศรีราชา” ก็มีอยู่หลายแบบ เพราะทั้งชื่อและสูตรไม่ได้ถูกจดทะเบียนไว้ หลายแบรนด์จึงพัฒนาเวอร์ชันของตัวเองขึ้นมา เช่น Heinz เป็นต้น
แต่ที่โด่งดังที่สุดคือซอสของ “Huy Fong Foods” สังเกตได้จากขวดสีแดงฝาสีเขียวอันเป็นเอกลักษณ์ (หัวบีบช่วยให้กะปริมาณซอสที่เผ็ดจัดได้ง่ายขึ้น) และยังเป็นยี่ห้อที่หาซื้อได้ง่ายที่สุดตามซูเปอร์มาร์เก็ต แบรนด์เดียวกันนี้ยังมี มายองเนสศรีราชา ที่อร่อยมากอีกด้วย
ต้นกำเนิดของซอสศรีราชา
สูตรต้นตำรับมีจุดกำเนิดที่เมืองศรีราชา เมืองชายฝั่งเล็กๆ ริมอ่าวกรุงเทพฯของประเทศไทย ว่ากันว่าหญิงชาวศรีราชาชื่อ Thanom Chakkapak เป็นผู้คิดค้นสูตรนี้ขึ้นมาเพื่อปรุงรสอาหารทะเล
ต่อมาเธอนำซอสออกวางขาย และมันก็กลายเป็นความสำเร็จอย่างแท้จริงในท้องถิ่น ซึ่งก็ไม่แปลกเลย เพราะซอสนี้ถูกสร้างสรรค์ขึ้นมาให้เข้ากับอาหารไทยได้แทบทุกอย่าง ด้วยรสเปรี้ยว หวาน และเค็มที่กลมกล่อมอยู่ในซอสเดียวกัน นั่นจึงทำให้กระบวนการผลิตต้องพิถีพิถันมาก เพื่อรักษาความโดดเด่นของรสชาติแต่ละมิติไว้ให้ได้มากที่สุด ซึ่งก็ทำออกมาได้อย่างยอดเยี่ยม!
อย่างไรก็ตาม ซอสของ Thanom Chakkapak แตกต่างจากซอสที่เราคุ้นเคยกันในปัจจุบันอยู่มาก… ส่วนซอสที่โด่งดังไปทั่วโลกตะวันตกในทุกวันนี้ ต้องยกเครดิตให้ David Tran ผู้อพยพชาวเวียดนามที่เดินทางมาถึงสหรัฐอเมริกาในช่วงสงครามเวียดนาม เขานำซอสหลายชนิดออกสู่ตลาด และเมื่อหาซอสศรีราชาไม่ได้ จึงเพิ่มมันเข้าไปในไลน์สินค้าของตน จนประสบความสำเร็จอย่างที่เห็นในปัจจุบัน
ซอสเวอร์ชันนี้ต่างจากต้นตำรับแบบไทยอยู่บ้าง โดยเฉพาะเรื่องเนื้อสัมผัสที่ข้นกว่ามาก
คุณค่าทางโภชนาการของซอสศรีราชา
แม้ว่าจะมีประโยชน์หลายอย่างจากแคปไซซิน (สารในพริกที่มีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ ต้านการอักเสบ และอาจช่วยต้านมะเร็ง) แต่ซอสศรีราชาก็ไม่ได้จัดว่า เฮลท์ตี้ นัก
อย่างแรกคือมีโซเดียมมากกว่าซอสมะเขือเทศราว 2 เท่า หรือประมาณ 100 มิลลิกรัมต่อช้อนชา (เทียบกับ 52 มิลลิกรัมในซอสมะเขือเทศ) และยังมีความหวานพอๆ กันด้วย คือ 1 กรัมต่อช้อนชา หากใช้เพียงเล็กน้อยเพื่อปรุงรสอาหารก็คงไม่ใช่ปัญหาใหญ่ แต่ก็ควรระวังไว้ เพราะเผลอใช้มากไปได้ง่าย!
วิธีใช้ซอสศรีราชาในการทำอาหาร
โดยทั่วไปแล้ว ซอสศรีราชาถือเป็นของคู่ครัวอาหารไทย จะตักใส่ช้อนเล็กๆ วางไว้ข้างจานเพื่อปรุงรส หรือใช้เป็นน้ำจิ้มก็ได้ เข้ากันได้ดีกับปลา ของทอด อาหารทะเล หรือแม้แต่ผัดไทย
ปิดท้ายด้วยเกร็ดเล็กๆ ว่าซอสศรีราชาเป็นที่นิยมในหมู่นักบินอวกาศมาก ถึงขั้นพกขึ้นไปบนสถานีอวกาศกันเลยทีเดียว เพราะรสชาติเผ็ดจัดของมันเข้ากับข้อจำกัดด้านการรับรสระหว่างการอยู่ในอวกาศได้ดีมาก (เช่น การรับกลิ่นลดลงและอาการคัดจมูก เป็นต้น)!
จะซื้อซอสศรีราชาได้ที่ไหน?
ถ้าอยากมีตัวเลือกเยอะๆ แนะนำให้ไปร้านขายของเอเชียได้เลย! แต่ถ้าไม่สะดวก คุณก็มักจะหาซื้อได้ในโซนสินค้าเอเชียของซูเปอร์มาร์เก็ตขนาดใหญ่หลายแห่ง
และถ้าไม่อยากออกไปซื้อ ก็สั่งผ่าน Amazon ได้ที่นี่
จะใช้อะไรแทนซอสศรีราชาได้บ้าง?
ถ้าไม่อยากทำเองที่บ้าน และไม่อยากซื้อด้วย นี่คือวัตถุดิบบางอย่างที่ใช้แทนซอสศรีราชาได้:
- ซัมบัลโอเล็ก
- ซอสเปริเปริ
- ซอสพริกหวาน
- ทาบาสโก้
- โคชูจัง
สูตรซอสศรีราชาทำเอง
Ingredients
- 4 ช้อนโต๊ะ น้ำผึ้ง
- 1 ช้อนโต๊ะ เกลือ
- 12 กลีบกระเทียม
- 100 g พริกเอาเมล็ดออก ซอยละเอียด
- 275 ml น้ำส้มสายชูข้าว
- 1 ช้อนโต๊ะ ซีอิ๊วขาว
Instructions
- ใส่กลีบกระเทียมที่ปอกแล้วลงในหม้อ เติมน้ำให้พอท่วม จากนั้นตั้งไฟกลางจนเดือด พอเริ่มเดือดปุดแรกให้เทน้ำออก แล้วล้างผ่านน้ำเย็นให้คลายร้อน
- ทำขั้นตอนนี้ซ้ำอีก 1 ครั้ง
- หั่นกระเทียมเป็นแว่นบาง ๆ แล้วใส่ลงในหม้อพร้อมพริกและน้ำส้มสายชูข้าว
- ต้มจนเดือด แล้วปล่อยให้เดือดต่ออีก 3 นาที ก่อนยกลงจากเตา
- ใส่น้ำผึ้งและเกลือ คนให้เข้ากัน แล้วพักไว้ 1 ชั่วโมงก่อนนำไปปั่นให้ละเอียด
- นำซอสกลับไปต้มอีกครั้ง แล้วเคี่ยวด้วยไฟกลางนาน 15 นาที
- เมื่อซอสเย็นแล้ว ใส่ซีอิ๊วขาวลงไป คนให้เข้ากัน แล้วเก็บในตู้เย็นในขวดโหลที่ปิดสนิท
