ทำความรู้จักเครื่องเทศจีน 5 ชนิด

หากคุณติดตามบทความเกี่ยวกับ อาหารจีน ของผมอยู่เป็นประจำ คุณคงสังเกตได้ว่าผมใช้เครื่องเทศจีน 5 ชนิดอยู่บ่อยครั้ง แล้วเครื่องปรุงลึกลับชนิดนี้คืออะไรกันแน่? ทำไมจึงมีบทบาทสำคัญในศาสตร์การทำอาหารจีนขนาดนี้? มาหาคำตอบไปพร้อมกันได้เลย!

เครื่องเทศจีน 5 ชนิดคืออะไร?

เครื่องเทศ 5 ชนิด หรือที่รู้จักกันอีกชื่อว่า “ห้ากลิ่นหอม” คือส่วนผสมแบบผงที่ทำจากเครื่องเทศ 5 ชนิดต่างกัน ผงสีน้ำตาลแห้งนี้มีกลิ่นหอมชวนหลงใหล

เครื่องเทศชนิดนี้ให้รสชาติที่ซับซ้อน อันเป็นเอกลักษณ์ของ “ห้ากลิ่นหอม” (wu xiang) และใช้เพื่อเพิ่มมิติให้กับอาหารหลากหลายทั่วเอเชีย โดยเฉพาะในจีน ตั้งแต่สตูว์ไปจนถึงเมนูอบย่าง อีกทั้งยังเหมาะกับผู้กินวีแกนและมังสวิรัติ เพราะไม่มีไขมัน กลูเตน และน้ำตาล

ต้นกำเนิดของเครื่องเทศจีน 5 ชนิด

เป็นเรื่องยากที่จะระบุอย่างชัดเจนว่าเครื่องเทศ 5 ชนิดถือกำเนิดขึ้นในบริบททางประวัติศาสตร์ใด เชื่อกันว่าส่วนผสมนี้ถูกใช้ครั้งแรกในจีนสมัยราชวงศ์ฮั่นในทางยา เครื่องเทศทั้งห้าที่ประกอบกันขึ้นมานี้ยังเป็นสัญลักษณ์ของธาตุทั้งห้า ได้แก่ ไฟ น้ำ ไม้ ดิน และโลหะ

ธาตุเหล่านี้เชื่อมโยงกับส่วนต่างๆ ของร่างกายมนุษย์อย่างเฉพาะเจาะจง: ธาตุไฟส่งผลต่อหัวใจ ลำไส้เล็ก และเลือด; ธาตุน้ำต่อไต กระเพาะปัสสาวะ และกระดูก; ธาตุไม้ต่อตับ ถุงน้ำดี และเส้นเอ็น; ธาตุดินต่อม้าม กระเพาะอาหาร และกล้ามเนื้อ; และธาตุโลหะต่อปอด ลำไส้ใหญ่ และผิวหนัง แนวคิดนี้ช่วยปรับสมดุลหยินและหยางในร่างกาย จึงส่งผลดีต่อสุขภาวะโดยรวม

เมื่อเวลาผ่านไป ผงเครื่องเทศ 5 ชนิดก็เข้ามามีบทบาทในอาหารจีน โดยเฉพาะจากความลุ่มลึกของรสชาติที่ช่วยยกระดับอาหารแต่ละจาน จากนั้นจึงค่อยๆ แพร่หลายไปสู่ครัวของประเทศเอเชียอื่นๆ และแม้แต่โลกตะวันตกด้วย

ธาตุทั้งห้าที่อยู่ในเครื่องปรุงชนิดนี้ยังสะท้อนถึงรสชาติทั้งห้าเช่นกัน: ขมสำหรับไฟ เค็มสำหรับน้ำ เปรี้ยวสำหรับไม้ หวานสำหรับดิน และเผ็ดสำหรับโลหะ

ส่วนผสมของเครื่องเทศจีน 5 ชนิด

ตามสูตรจีนดั้งเดิม ผงเครื่องเทศ 5 ชนิดประกอบด้วย พริกไทยเสฉวน, โป๊ยกั๊ก, อบเชยจีน, กานพลู และเมล็ดเฟนเนล

ทางตอนใต้ของจีนและในเวียดนาม มักนิยมใช้อบเชยไซง่อนแทนอบเชยจีน และใช้ผิวส้มแทนกานพลู นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมรสชาติของเครื่องเทศ 5 ชนิดในภูมิภาคเหล่านี้จึงแตกต่างจากสูตรดั้งเดิมของจีน

นอกจากนี้ยังมีอีกสูตรหนึ่งของเครื่องเทศ 5 ชนิดแบบดั้งเดิม เรียกว่า “สิบสามเครื่องเทศ” นอกจากเครื่องเทศทั้งห้าตามสูตรจีนดั้งเดิมแล้ว ยังมีการเติมเมล็ดแอนิส, รากขิง, ลูกจันทน์เทศ, ขมิ้น, ฝักกระวานดำ, ฝัก amomum villosum, ชะเอมเทศ, ผิวส้ม หรือ ข่า

เครื่องเทศจีน 5 ชนิดมีรสชาติอย่างไร?

เครื่องเทศ 5 ชนิดมีกลิ่นหอมเข้มข้นโดดเด่นมาก กลิ่นของมันทรงพลังจนอบอวลไปทั่วทุกมุมของครัว หรือแม้แต่ทั่วทั้งบ้านได้เลย รสชาติอันซับซ้อนนี้เกิดจากการผสมผสานของเครื่องเทศแต่ละชนิดดังต่อไปนี้:

• โป๊ยกั๊ก: ชวนให้นึกถึงชะเอมเทศ แต่มีรสฝาดปลายลิ้นเล็กน้อย;
• อบเชยจีน: นุ่มละมุน ไม่หวานจัด และเผ็ดอ่อนๆ;
• เฟนเนล: คล้ายโป๊ยกั๊ก แต่ละมุนกว่าและไม่มีรสชะเอมเทศ;
• กานพลู: ให้ทั้งความฉุนและความหวานในเวลาเดียวกัน;
• พริกไทยเสฉวน: ให้ความเผ็ดชานิดๆ ในตอนแรก ก่อนตามด้วยรสเปรี้ยวและเค็ม พร้อมกลิ่นที่ชวนให้นึกถึงโป๊ยกั๊กและขิง

ความกลมกลืนของรสชาติเหล่านี้ทำให้เครื่องเทศ 5 ชนิดมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว ผู้ที่ได้ลิ้มลองจะสัมผัสได้ทั้งความสดชื่นและความอบอุ่นในคราวเดียวกัน ดังนั้นชาวเอเชียจึงไม่ได้พูดเกินจริงเมื่อบอกว่าส่วนผสมเครื่องเทศนี้คือสมดุลอันสมบูรณ์แบบระหว่างหยินและหยาง

ใช้เครื่องเทศ 5 ชนิดในครัวอย่างไร?

ในครัวจีน ไต้หวัน และ เวียดนาม เครื่องเทศ 5 ชนิดมักใช้หมักเนื้อสัตว์และเนื้อไก่ก่อนนำไปอบ ย่าง ทอด เคี่ยว หรือตุ๋น คุณสามารถหาแรงบันดาลใจได้จากสูตรต่างๆ เช่น หมูกรอบ, เนื้อทอดกรอบพริกชิลี, ซี่โครงหมูนึ่ง, ปีกไก่ซอสถั่วเหลือง หรือ ไก่เทนเดอร์แบบไต้หวัน

เครื่องเทศ 5 ชนิดยังเป็นเครื่องปรุงชั้นเยี่ยมสำหรับเมนูผัดเนื้อและผัก รวมถึงซอสต่างๆ ด้วย เนื้อผัดบรอกโคลีสไตล์เอเชีย และ ซอสฮอยซิน คือตัวอย่างที่ชัดเจน หากคุณอยากเพิ่มมิติให้กับ ข้าวผัด, ผัดไทย หรือชามก๋วยเตี๋ยวของคุณ ก็ลองเติมเครื่องเทศ 5 ชนิดลงไปได้เลย

ที่น่าประหลาดใจและน่าสนุกก็คือ เครื่องเทศ 5 ชนิดยังนำไปใช้กับเครื่องดื่มได้เช่นกัน บางครั้งมีการเติมลงในค็อกเทลเพื่อเพิ่มกลิ่นรสเผ็ดอุ่นๆ ส่วนของหวานนั้น เพียงโรยเครื่องเทศ 5 ชนิดเล็กน้อยบนขนมปัง คุกกี้ มัฟฟิน หรือเฮเซลนัต ก็ช่วยเพิ่มความหอมได้อย่างน่าประทับใจ

อย่างไรก็ตาม ควรใช้อย่างพอเหมาะ เครื่องเทศ 5 ชนิดไม่ใช่ส่วนผสมสารพัดประโยชน์ที่ใส่ได้ทุกอย่าง จุดเด่นของมันอยู่ที่การใช้แต่พอดี เพราะหากใส่มากเกินไป รสชาติของอาหารอาจเสียสมดุลได้ไม่ต่างจากการใส่เกลือมากเกินไป

ประโยชน์ของเครื่องเทศจีน 5 ชนิด

ชาวจีนโบราณคิดไม่ผิดที่นำเครื่องเทศ 5 ชนิดมาใช้ในแพทย์แผนโบราณ เพราะส่วนผสมนี้มีประโยชน์ต่อสุขภาพจริงๆ ต่อไปนี้คือตัวอย่างบางส่วน:

• ช่วยลดการอักเสบและความเสียหายของเซลล์ ด้วยสารต้านอนุมูลอิสระที่มีอยู่ในกานพลู อบเชย และพริกไทย;
• ช่วยส่งเสริมสุขภาพหัวใจ ด้วยสารประกอบที่ช่วยควบคุมระดับคอเลสเตอรอล ความดันโลหิต และการไหลเวียนของเลือด;
• ช่วยกระตุ้นการย่อยอาหาร จากเครื่องเทศที่ให้ความร้อนอย่างอบเชยและพริกไทย;
• ช่วยเสริมสร้างระบบภูมิคุ้มกัน;
• ช่วยบำรุงระบบทางเดินหายใจ ด้วยคุณสมบัติของโป๊ยกั๊กและอบเชย

ดังนั้น ส่วนผสมเครื่องเทศนี้จึงไม่ได้เป็นเพียงตัวช่วยในครัวเท่านั้น แต่ยังเป็นตัวช่วยที่ดีต่อสุขภาวะโดยรวมอีกด้วย

ซื้อผงเครื่องเทศจีน 5 ชนิดได้ที่ไหน?

โดยทั่วไปแล้ว คุณสามารถหาซื้อเครื่องเทศจีน 5 ชนิดได้ไม่ยากตามแผนกเครื่องเทศของซูเปอร์มาร์เก็ตทั่วไป ซึ่งมักบรรจุมาในซองหรือขวดขนาดเล็ก

อย่างไรก็ตาม แนะนำให้เลือกซื้อจากร้านเอเชียมากกว่า เพราะเครื่องเทศ 5 ชนิดที่ขายในร้านลักษณะนี้มักมีรสชาติแบบดั้งเดิมกว่าและราคาย่อมเยากว่า แต่ก็ควรระวังไว้เช่นกัน เพราะเครื่องเทศอาจสูญเสียกลิ่นหอมไปตามกาลเวลา ดังนั้นจึงควรซื้อครั้งละปริมาณไม่มาก เพื่อให้ได้คุณภาพที่ดีที่สุด หรือจะสั่งซื้อผ่าน Amazon ก็ได้

สูตรเครื่องเทศจีน 5 ชนิด