{"id":145978,"title":"Glutamat ya da MSG: Nedir? Nas\u0131l Kullan\u0131l\u0131r?","modified":"2026-06-17T15:27:27+02:00","plain":"MSG (monosodyum glutamat), Avrupa'da en \u00e7ok yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lan bile\u015fenlerden biridir. Bu korkunun bir k\u0131sm\u0131 ad\u0131ndan kaynaklan\u0131yor olabilir: g\u00fcn\u00fcm\u00fczde pek \u00e7ok ki\u015fi, ad\u0131 fazla kimyasal gibi g\u00f6r\u00fcnen bile\u015fenlerden ka\u00e7\u0131n\u0131yor.\n\n\n\nElbette, bilimsel ad\u0131 kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda her \u015fey korkutucu g\u00f6r\u00fcnebilir. Sodyum klor\u00fcr ve dihidrojen monoksit kayg\u0131 verici g\u00f6r\u00fcnebilir, ama bunlar yaln\u0131zca tuzun ve suyun bilimsel adlar\u0131d\u0131r.\n\n\n\n\n\n\n\nBelki de MSG, \u00fclkelerimizde, pop\u00fcler Japon markas\u0131 Ajinomoto'nun ad\u0131n\u0131n \u00e7evirisi olan \"lezzetin \u00f6z\u00fc\" olarak adland\u0131r\u0131lsayd\u0131 farkl\u0131 bir a\u00e7\u0131dan g\u00f6r\u00fcl\u00fcrd\u00fc. Ger\u00e7ekten de \"Biraz lezzet \u00f6z\u00fc ekliyorum\" demek haval\u0131 duruyor, sihirli bir form\u00fcl gibi.\n\n\n\nPeki glutamat nedir? Bu yayg\u0131n g\u0131da katk\u0131 maddesi, paketli g\u0131dalarda ve bir\u00e7ok k\u00fclt\u00fcr\u00fcn, \u00f6zellikle de Asya'n\u0131n mutfaklar\u0131nda her yerde bulunur, ama Avrupa'da ev mutfaklar\u0131nda nispeten nadirdir. \n\n\n\nBu yaz\u0131da, MSG'nin g\u0131dalara ne katt\u0131\u011f\u0131n\u0131, nas\u0131l \u00fcretildi\u011fini, bu bile\u015fene kar\u015f\u0131 hassasiyetin ne kadar yayg\u0131n oldu\u011funu ve mutfakta nas\u0131l kullan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayaca\u011f\u0131m. S\u00f6z veriyorum, g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc kadar korkutucu de\u011fil.\n\n\n\nGlutamat nedir? \n\n\n\nMSG, \"yayg\u0131n bir amino asit olan glutamik asidin sodyum tuzu\" olarak tan\u0131mlan\u0131r. Glutamik asit ya da glutamat, insanlar\u0131n s\u00fcrekli t\u00fcketti\u011fi bir\u00e7ok g\u0131dada do\u011fal olarak bulunur. \n\n\n\nGlutamat, dan dan eri\u015ftesi tarifime giriyor\n\n\n\nLiterat\u00fcre g\u00f6re, ortalama bir ki\u015fi g\u00fcnl\u00fck olarak g\u0131dalardan do\u011fal kaynakl\u0131 13 gram glutamat t\u00fcketirken, g\u0131da katk\u0131 maddesi olarak MSG kullan\u0131m\u0131ndan gelen glutamat al\u0131m\u0131 ortalama g\u00fcnde yar\u0131m gram\u0131n biraz \u00fczerindedir.\n\n\n\nV\u00fccudunuz yapay MSG'yi, do\u011fal glutamatlar\u0131 i\u015fledi\u011fi \u015fekilde, birebir ayn\u0131 \u015fekilde i\u015fler. \n\n\n\nMSG, s\u0131radan sofra tuzuna olduk\u00e7a benzeyen, kokusuz, beyaz, kristal bir toz olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Tek ba\u015f\u0131na yenmez; bunun yerine, leziz ve lezzetli bir tat vermek i\u00e7in baharatland\u0131rma maddesi olarak kullan\u0131l\u0131r.\n\n\n\n\"Physiology & Behavior\" dergisinde 2008 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlanan bir \u00e7al\u0131\u015fma, \u00e7orbaya MSG eklemenin testteki deneklerin \u00e7orbay\u0131 daha \u00e7ok be\u011fenmesini sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve MSG'li \u00e7orba yiyen kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n, katk\u0131 maddesi i\u00e7ermeyen kontrol \u00e7orbas\u0131 verilen deneklerden daha fazla yedi\u011fini ortaya koydu. A\u00e7\u0131k\u00e7a, bir etkisi var. \n\n\n\nGlutamat nas\u0131l \u00fcretilir? \n\n\n\nJapon MSG \u00fcreticisi Ajinomoto'ya g\u00f6re, toz glutamat 1908 y\u0131l\u0131nda Japon biyokimyac\u0131 Dr. Kikunae Ikeda taraf\u0131ndan icat edildi. E\u015finin yapt\u0131\u011f\u0131 tofu ve sebzeli et suyunun belirgin bir et tad\u0131na sahip oldu\u011funu fark etti ve e\u015fine s\u0131rr\u0131n\u0131n ne oldu\u011funu sordu. \n\n\n\nE\u015fi ona, bu \"lezzetli\" tad\u0131n, art\u0131k do\u011fal MSG bak\u0131m\u0131ndan \u00e7ok zengin oldu\u011fu bilinen bir t\u00fcr deniz yosunu olan \"kombu\"dan geldi\u011fini s\u00f6yledi. Kombu suyunun potansiyelini fark eden Dr. Ikeda, suyunu buharla\u015ft\u0131rarak glutamik asidin kristalle\u015fmesini sa\u011flad\u0131. 1909'da Ajinomoto'yu kurdu ve Japon halk\u0131na toz glutamat satmaya ba\u015flad\u0131.\n\n\n\n\n\n\n\nO zamandan beri, tarih boyunca MSG farkl\u0131 y\u00f6ntemlerle \u00fcretildi. 1930'lardan \u00f6nce glutamat, bu\u011fday gluteninden elde ediliyordu. Bundan sonra, bunun yerine soya proteini temel olarak kullan\u0131ld\u0131. Nihayet, 1960'larda g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki fermantasyonla \u00fcretim y\u00f6ntemi y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi. \n\n\n\nG\u00fcn\u00fcm\u00fczde, glutamik asit bakterileri ni\u015fasta yiyerek glutamat \u00fcretiyor. \u00dcreticiler glutamik asidi n\u00f6tralize etmek i\u00e7in su ve sodyum ekliyor ve bu n\u00f6tr kar\u0131\u015f\u0131m, MSG halinde kristalle\u015fene kadar buharla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor. Seksi de\u011fil mi?\n\n\n\nGlutamat ve Tuz\n\n\n\nTuz ve glutamat\u0131n her ikisi de sodyum bile\u015fikleri olup baz\u0131 benzerlikler ta\u015f\u0131sa da, sonu\u00e7ta olduk\u00e7a farkl\u0131d\u0131rlar. Tuz, g\u0131dalara tuzlu bir tat verir, ama ayn\u0131 zamanda lezzetlerini de art\u0131r\u0131r.\n\n\n\nEskiden yayg\u0131n oldu\u011fu gibi, koruyucu olarak da kullan\u0131labilir (\u015fark\u00fcteri \u00fcr\u00fcnlerinin \u00e7o\u011fu buradan gelir). Tuz gibi, MSG de tat art\u0131r\u0131c\u0131 olarak kullan\u0131l\u0131r, ama tuzlu bir tat vermek yerine g\u0131dalar\u0131n lezzetli karakterini g\u00fc\u00e7lendirir. Bu soyut gelebilir, ama onu nas\u0131l kullanaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 anlamak i\u00e7in temel \u00f6neme sahiptir.\n\n\n\nMSG sodyum i\u00e7erir, ama tuzdan daha az. Her ikisi de tat art\u0131r\u0131c\u0131 oldu\u011fundan, tuzun bir k\u0131sm\u0131n\u0131 glutamatla de\u011fi\u015ftirerek bir yeme\u011fin lezzetini azaltmadan toplam sodyum i\u00e7eri\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcrmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.\n\n\n\nBu, tansiyonunu takip eden ki\u015filer i\u00e7in iyi bir haberdir, \u00e7\u00fcnk\u00fc fazla sodyum y\u00fcksek tansiyona ve di\u011fer kardiyovask\u00fcler sorunlara yol a\u00e7abilir. Yani evet: do\u011fru ko\u015fullarda, beslenmenize MSG eklemek asl\u0131nda sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u00e7in faydal\u0131 olabilir.\n\n\n\nGlutamat\u0131n tad\u0131 nas\u0131ld\u0131r? \n\n\n\nTek ba\u015f\u0131na glutamat\u0131n tad\u0131 iyi de\u011fildir. Bir yemekte a\u015f\u0131r\u0131 kullan\u0131lmas\u0131 olduk\u00e7a tuhaf bir lezzet verir. Bununla birlikte, do\u011fru kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bir\u00e7ok ba\u015fka g\u0131dan\u0131n tad\u0131n\u0131 iyile\u015ftirir. Bu \u00f6zelli\u011fin s\u0131rr\u0131, \"be\u015finci tat\" olarak da bilinen umami'dir. \n\n\n\nYani tuzlu, tatl\u0131, ek\u015fi ve ac\u0131ya ek olarak. \u00d6rne\u011fin, tatl\u0131 i\u00e7in \u015fekerimiz ya da tuzlu i\u00e7in tuzumuz var. Ama umami i\u00e7in MSG'miz var.\n\n\n\nUmami, son zamanlarda Bat\u0131'da \u00e7ok moda olan bir lezzet haline geldi. Tarif etmesi zordur, ama \"tuzlu\" ve \"etli\" gibi kelimeler bu tat hissinin az \u00e7ok iyi tan\u0131mlar\u0131d\u0131r. MSG'nin s\u0131k s\u0131k damgaland\u0131\u011f\u0131 Avrupa'da insanlar umamiyi et, mantar ve soya sosu gibi g\u0131dalarla ili\u015fkilendirir. \n\n\n\n\u0130ronik bir \u015fekilde, \"umami\" kelimesi MSG'nin tad\u0131n\u0131 tan\u0131mlamak i\u00e7in uydurulmu\u015ftur. Ajinomoto'ya g\u00f6re, Kikunae Ikeda yeni icad\u0131 olan toz glutamat\u0131n lezzeti i\u00e7in yeni bir kelime yaratmaya karar verdi. Umami, lezzetli anlam\u0131na gelen Japonca \"umai\" kelimesinden t\u00fcretilmi\u015ftir. Nitekim, Fransa'daki insanlar\u0131n umami lezzetine sahip oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc t\u00fcm g\u0131dalar do\u011fal glutamat bak\u0131m\u0131ndan zengindir.\n\n\n\nGlutamat\u0131n ve umaminin bilimi\n\n\n\nPekala, art\u0131k MSG'nin g\u0131dalara umami katt\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyorsunuz, ama bu tam olarak nas\u0131l i\u015fliyor? Asl\u0131nda, dilinizde glutamat\u0131 alg\u0131lamak i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015f tat resept\u00f6rleri var. Lezzetli ve umami bak\u0131m\u0131ndan zengin g\u0131dalar dilinize geldi\u011finde, sonunda beyninizin soyut anlamda lezzeti alg\u0131lamas\u0131n\u0131 sa\u011flayan karma\u015f\u0131k bir bayrak yar\u0131\u015f\u0131n\u0131 tetikler. \n\n\n\nMSG tat tomurcuklar\u0131n\u0131za ba\u011fland\u0131\u011f\u0131nda, bunlar kalsiyum kanallar\u0131yla ileti\u015fim kurar, bu da a\u011fz\u0131n\u0131zdaki glutamat resept\u00f6rlerinin kalsiyumla dolmas\u0131na neden olur. Bu da s\u0131ras\u0131yla baz\u0131 n\u00f6rotransmitterlerin sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131 tetikler.\n\n\n\nBu n\u00f6rotransmitterler, sinir sisteminiz i\u00e7in haberci g\u00f6revi g\u00f6r\u00fcr ve sinirlerinize, beynimize lezzetli bir \u015fey tatt\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 s\u00f6ylemeleri y\u00f6n\u00fcnde sinyal verir. Mesaj, sinirleriniz boyunca beyin sap\u0131n\u0131za kadar yol al\u0131r ve beyin sap\u0131 da bunu, beyninizin daha \u00fcst ve daha \u00f6n k\u0131sm\u0131nda yer alan \"tat\" korteksinize g\u00f6nderir. \n\n\n\nVe sonunda, yeme\u011fin lezzetini a\u011fz\u0131m\u0131zda alg\u0131lars\u0131n\u0131z. \u0130nsanlar\u0131n an\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fiyormu\u015f gibi hissetti\u011fi bir \u015fey i\u00e7in bu, korkuuuun\u00e7 derecede karma\u015f\u0131k bir i\u015flemler b\u00fct\u00fcn\u00fc! Ve itiraf ediyorum ki b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla \u00e7ok fazla k\u0131saltma yapt\u0131m, ama beni ba\u011f\u0131\u015flay\u0131n, sizi seviyorum.\n\n\n\nGlutamat\u0131n besin de\u011feri\n\n\n\nMSG'nin besin i\u00e7eri\u011fi hakk\u0131nda s\u00f6ylenecek pek bir \u015fey yok. Besin de\u011feri etiketleri s\u00f6z konusu oldu\u011funda, i\u00e7erdi\u011fi tek dikkate de\u011fer besin sodyumdur. Bir tutam MSG, 80 miligram sodyum i\u00e7erir, yani ortalama bir ki\u015fi i\u00e7in tavsiye edilen g\u00fcnl\u00fck de\u011ferin %3'\u00fc. Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma yapmak gerekirse, sofra tuzu MSG'den \u00fc\u00e7 kattan fazla sodyum i\u00e7erir.\n\n\n\n\u015eunu belirtmek \u00f6nemlidir ki, sodyum al\u0131m\u0131n\u0131 azaltmak sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u00e7in faydal\u0131 olabilse de, v\u00fccudunuzun \u00e7al\u0131\u015fmak i\u00e7in tuza ihtiyac\u0131 vard\u0131r.\n\n\n\nKelimenin tam anlam\u0131yla, hi\u00e7bir besinsel sodyum kayna\u011f\u0131 olmadan \u00f6l\u00fcrd\u00fcn\u00fcz. Asl\u0131nda sodyum, sinir sisteminizin, kaslar\u0131n\u0131z\u0131n ve kalbinizin d\u00fczg\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in vazge\u00e7ilmezdir ve ayr\u0131ca v\u00fccudunuzun nem dengesini d\u00fczenlemesine de yard\u0131mc\u0131 olur. Yani tuz, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc olarak evet, ama asla a\u015f\u0131r\u0131ya ka\u00e7may\u0131n!\n\n\n\nGlutamatla nas\u0131l yemek yap\u0131l\u0131r?\n\n\n\nDaha \u00f6nce hi\u00e7 MSG ile yemek yapmad\u0131ysan\u0131z, bu biraz korkutucu g\u00f6r\u00fcnebilir. Tamamen yeni bir baharatland\u0131rma y\u00f6ntemine ge\u00e7eceksiniz ve onu etkili bir \u015fekilde kullanmak elbette biraz pratik gerektirecek. Yine de, ger\u00e7ekten zor de\u011fil ve lezzet a\u00e7\u0131s\u0131ndan kazan\u0131mlar MUAZZAM.\n\n\n\nGlutamat, zaten \u00e7ok lezzetli olan ve B\u0130R \u00dcST SEV\u0130YEYE ta\u015f\u0131mak istedi\u011finiz g\u0131dalarda en iyi \u015fekilde i\u015fe yarar. Yaln\u0131zca lezzetleri art\u0131rmakla kalmaz, ayn\u0131 zamanda baz\u0131 bile\u015fenlerin ac\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 n\u00f6tralize etmeye de yard\u0131mc\u0131 olabilir.\n\n\n\nElbette, Asya yemeklerinde ve soya sosu i\u00e7eren her \u015feyde m\u00fckemmeldir. Soslar\u0131 ve \u00e7orbalar\u0131 da \u00e7ok daha leziz hale getirir ve domateslerin lezzetini y\u00fckseltebilir. Ayr\u0131ca at\u0131\u015ft\u0131rmal\u0131k sekt\u00f6r\u00fcnden ilham al\u0131p, onu evde yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z patlam\u0131\u015f m\u0131s\u0131r baharat kar\u0131\u015f\u0131m\u0131n\u0131za da katabilirsiniz.\n\n\n\nAma tatl\u0131larda kullanmay\u0131n; tatl\u0131 yemeklerde tuhaf bir tad\u0131 var, kurabiye tarifimde denemi\u015ftim ve a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131, pek de iyi olmad\u0131.\n\n\n\n\u00c7ok s\u0131k olarak k\u0131zarm\u0131\u015f pirincime glutamat eklerim\n\n\n\nMSG'yi kullan\u0131rken dikkatli olmal\u0131s\u0131n\u0131z, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr. Yar\u0131m \u00e7ay ka\u015f\u0131\u011f\u0131, \u00e7o\u011fu zaman bir aile yeme\u011fi i\u00e7in bir taba\u011f\u0131 baharatland\u0131rmaya yeter. Ayr\u0131ca, sodyum bazl\u0131 bir \u00fcr\u00fcn oldu\u011fu i\u00e7in, MSG ile yemek yaparken muhtemelen her zamankinden daha az tuza ihtiyac\u0131n\u0131z olacak. Yine de, denemek gerekiyor.\n\n\n\nGlutamatl\u0131 Sichuan eri\u015ftesi i\u00e7in, tarifin vazge\u00e7ilmez bir par\u00e7as\u0131d\u0131r\n\n\n\nGlutamat sa\u011fl\u0131\u011fa zararl\u0131 m\u0131?\n\n\n\nMSG'nin k\u00f6t\u00fc \u00fcn\u00fc, Amerika Birle\u015fik Devletleri'ne, 1968'de \"New England Journal of Medicine\"de yay\u0131mlanan bir mektuba dayan\u0131r. Bu mektupta, Dr. Robert Ho Man Kwok oldu\u011funu iddia eden bir okur, \u00c7in-Amerikan restoranlar\u0131nda yemek yemenin kendisinde \u00e7arp\u0131nt\u0131 ve uyu\u015fmaya yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 yazm\u0131\u015ft\u0131. \n\n\n\nBu belirtilere ili\u015fkin hi\u00e7bir bilimsel \u00e7al\u0131\u015fma yapmam\u0131\u015ft\u0131, ancak bunlar\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 tuzlu yiyeceklerle, bol miktarda yemeklik \u015farap ya da MSG kullan\u0131m\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131 olabilece\u011fini \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc. Halk o zaman sorumlu olarak glutamata sar\u0131ld\u0131 ve \u0131rk\u00e7\u0131 \"\u00c7in Restoran\u0131 Sendromu\" terimi b\u00f6ylece do\u011fdu.\n\n\n\nMSG, herkesin d\u00fczenli olarak t\u00fcketti\u011fi g\u0131dalarda yayg\u0131n olarak kullan\u0131lm\u0131\u015f (ve h\u00e2l\u00e2 kullan\u0131l\u0131yor) olsa da, \u00c7in yeme\u011fi g\u00fcnah ke\u00e7isi ilan edildi.\n\n\n\nBu panik sonucunda, bir\u00e7ok hatal\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma MSG ile sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 aras\u0131nda bir ba\u011flant\u0131 oldu\u011funu kan\u0131tlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc. \u0130nsan kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131 baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar k\u00f6r y\u00f6ntemle yap\u0131lmad\u0131; bu da kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n beslenmelerinde MSG olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildikleri ve dolay\u0131s\u0131yla plasebo (ya da nosebo) etkisine a\u00e7\u0131k olduklar\u0131 anlam\u0131na geliyor.\n\n\n\nBa\u015fka bir \u00e7al\u0131\u015fma, kendilerine \u00e7ok b\u00fcy\u00fck miktarlarda MSG enjekte edilen yavru farelerin sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131yla b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Elbette bu, baharat olarak k\u00fc\u00e7\u00fck miktarlarda glutamat t\u00fcketimini hi\u00e7bir \u015fekilde yans\u0131tm\u0131yor.\n\n\n\nGenel olarak, sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131 MSG'yi \"genellikle g\u00fcvenli kabul edilen\" olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131r ve d\u00fcnya n\u00fcfusunun \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir y\u00fczdesi (\u00e7o\u011fu bunu bilmese de Frans\u0131zlar dahil) taraf\u0131ndan d\u00fczenli olarak t\u00fcketilir. K\u0131sacas\u0131, g\u0131dalardaki MSG'nin sa\u011fl\u0131k \u00fczerinde olumsuz etkileri oldu\u011funa dair hi\u00e7bir kan\u0131t yoktur.\n\n\n\nHangi haz\u0131r g\u0131dalar glutamat i\u00e7erir?\n\n\n\nMSG s\u0131k\u00e7a Asya mutfa\u011f\u0131yla ili\u015fkilendirilse ve ger\u00e7ekten de bu k\u0131tan\u0131n mutfaklar\u0131nda pop\u00fcler olsa da, neredeyse her yerde bulunur. Glutamat i\u015flenmi\u015f g\u0131dalar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir y\u00fczdesinde bulundu\u011fundan, muhtemelen daha \u00e7ok yak\u0131n bir zamanda fark\u0131nda bile olmadan glutamat yediniz. \n\n\n\nEtiketlerde ona farkl\u0131 adlar verilebilir. En yayg\u0131n olanlardan baz\u0131lar\u0131 glutamik asit, maya \u00f6z\u00fct\u00fc, hidrolize protein, kazein ve her zaman \u00e7ok gizemli olan \"do\u011fal aromalar\"d\u0131r, ama bunun gibi daha pek \u00e7o\u011fu vard\u0131r.\n\n\n\nHangi g\u0131dalar do\u011fal glutamat i\u00e7erir?\n\n\n\nA\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131, glutamat tekeli i\u015flenmi\u015f g\u0131dalarda de\u011fil ve sentetik toz MSG, ortalama bir ki\u015finin beslenmesindeki glutamatlar\u0131n yaln\u0131zca k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Bir\u00e7ok yayg\u0131n bile\u015fen do\u011fal glutamatla y\u00fckl\u00fcd\u00fcr, bu da onlar\u0131 mutfakta umami lezzetinin b\u00fcy\u00fck kaynaklar\u0131 yapar. \n\n\n\n\u015ea\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olmayan bir \u015fekilde, eskiden toz MSG'nin ba\u015fl\u0131ca kayna\u011f\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in kombu listenin ba\u015f\u0131nda geliyor; baz\u0131 \u00e7e\u015fitleri 100 gram ba\u015f\u0131na 3.380 miligrama kadar glutamat i\u00e7eriyor. Listede s\u0131rada, 1.700 miligrama kadar glutamatla soya sosu var. \n\n\n\nAma i\u015fte,  GER\u00c7EK soya sosu almazsan\u0131z bu da i\u015flenmi\u015f bir g\u0131da say\u0131labilir. Ayr\u0131ca 1.000+ kul\u00fcb\u00fcnde, 1.060 miligramla kurutulmu\u015f shiitake mantarlar\u0131n\u0131 da buluyoruz.\n\n\n\n\u0130talyan mutfa\u011f\u0131 da glutamat bak\u0131m\u0131ndan \u00e7ok zengindir! Parmigiano-Reggiano ve kurutulmu\u015f domatesler, 100 gram ba\u015f\u0131na 1.000 miligramdan fazla glutamat i\u00e7erir. Bu, hi\u00e7 ku\u015fkusuz bu \u00e7e\u015fnilerin pop\u00fclaritesini a\u00e7\u0131kl\u0131yor.\n\n\n\n Ye\u015fil \u00e7ay, taze domateslerden, jambondan ve yine glutamat bak\u0131m\u0131ndan \u00e7ok zengin olan baz\u0131 miso t\u00fcrlerinden daha fazlas\u0131yla, 670 miligrama kadar glutamat i\u00e7erir.","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marcwiner.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/145978","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marcwiner.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marcwiner.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marcwiner.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marcwiner.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=145978"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/marcwiner.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/145978\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marcwiner.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2041"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marcwiner.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=145978"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marcwiner.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=145978"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marcwiner.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=145978"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}