{"id":145972,"title":"Glutaminian sodu (MSG): co to jest? Jak go u\u017cywa\u0107?","modified":"2026-06-17T15:27:27+02:00","plain":"MSG (glutaminian sodu) to jeden z najbardziej \u017ale rozumianych sk\u0142adnik\u00f3w w Europie. Cz\u0119\u015bciowo ten strach mo\u017ce by\u0107 zwi\u0105zany z jego nazw\u0105: dzisiaj wiele os\u00f3b unika sk\u0142adnik\u00f3w, kt\u00f3rych nazwy brzmi\u0105 zbyt chemicznie.\n\n\n\nOczywi\u015bcie wszystko mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 przera\u017caj\u0105ce, je\u015bli u\u017cyjemy jego nazwy naukowej. Chlorek sodu i tlenek diwodoru mog\u0105 brzmie\u0107 niepokoj\u0105co, ale to po prostu naukowe nazwy soli i wody.\n\n\n\n\n\n\n\nBy\u0107 mo\u017ce MSG by\u0142by postrzegany inaczej w naszych krajach, gdyby nazywano go \u201eesencj\u0105 smaku\u201d, tak jak t\u0142umaczy si\u0119 nazwa popularnej japo\u0144skiej marki&nbsp;Ajinomoto. To prawda, \u017ce robi wra\u017cenie, gdy m\u00f3wi si\u0119 \u201edodaj\u0119 troch\u0119 esencji smaku\u201d \u2014 brzmi jak magiczne zakl\u0119cie.\n\n\n\nAle czym w\u0142a\u015bciwie jest glutaminian? Ten powszechny dodatek do \u017cywno\u015bci jest wszechobecny w produktach paczkowanych oraz w kuchniach wielu kultur, zw\u0142aszcza w Azji, ale jest stosunkowo rzadki w domowych kuchniach w Europie. \n\n\n\nW tym artykule wyja\u015bni\u0119, co MSG wnosi do potraw, jak jest produkowany, jak powszechna jest wra\u017cliwo\u015b\u0107 na ten sk\u0142adnik oraz jak u\u017cywa\u0107 go w kuchni. Obiecuj\u0119, \u017ce nie jest tak straszny, jak mo\u017ce si\u0119 wydawa\u0107.\n\n\n\nCzym jest glutaminian? \n\n\n\nMSG definiuje si\u0119 jako \u201es\u00f3l sodow\u0105 kwasu glutaminowego, powszechnego aminokwasu\u201d. Kwas glutaminowy, czyli glutaminian, wyst\u0119puje naturalnie w wielu produktach, kt\u00f3re ludzie spo\u017cywaj\u0105 na co dzie\u0144. \n\n\n\nGlutaminian wchodzi w sk\u0142ad mojego przepisu na makaron dan dan\n\n\n\nWed\u0142ug literatury przeci\u0119tna osoba spo\u017cywa codziennie 13 gram\u00f3w glutaminian\u00f3w pochodzenia naturalnego w po\u017cywieniu, podczas gdy spo\u017cycie glutaminianu pochodz\u0105cego z u\u017cywania MSG jako dodatku do \u017cywno\u015bci wynosi \u015brednio nieco ponad p\u00f3\u0142 grama dziennie.\n\n\n\nTw\u00f3j organizm przetwarza sztuczny MSG dok\u0142adnie tak samo, jak przetwarza naturalne glutaminiany. \n\n\n\nMSG ma posta\u0107 bia\u0142ego, bezwonnego, krystalicznego proszku, kt\u00f3ry bardzo przypomina zwyk\u0142\u0105 s\u00f3l kuchenn\u0105. Nie je si\u0119 go samego; s\u0142u\u017cy raczej jako \u015brodek przyprawowy nadaj\u0105cy potrawom pyszny, wyrazisty smak.\n\n\n\nBadanie z 2008 roku opublikowane w czasopi\u015bmie \u201ePhysiology &amp; Behavior\u201d wykaza\u0142o, \u017ce dodanie MSG do zupy sprawia\u0142o, i\u017c uczestnicy testu bardziej j\u0105 lubili, a ci, kt\u00f3rzy jedli zup\u0119 z MSG, jedli wi\u0119cej ni\u017c osoby otrzymuj\u0105ce kontroln\u0105 zup\u0119 bez tego dodatku. Wyra\u017anie wi\u0119c ma to sw\u00f3j efekt. \n\n\n\nJak produkuje si\u0119 glutaminian? \n\n\n\nWed\u0142ug japo\u0144skiego producenta MSG, firmy Ajinomoto, glutaminian w proszku zosta\u0142 wynaleziony w 1908 roku przez japo\u0144skiego biochemika dr. Kikunae Iked\u0119. Zauwa\u017cy\u0142 on, \u017ce bulion z tofu i warzyw przygotowywany przez jego \u017con\u0119 mia\u0142 wyra\u017anie mi\u0119sny smak, i zapyta\u0142 j\u0105, jaki jest jej sekret. \n\n\n\nPowiedzia\u0142a mu, \u017ce ten \u201ewyrazisty\u201d smak pochodzi z \u201ekombu\u201d, rodzaju wodorost\u00f3w, o kt\u00f3rych dzi\u015b wiadomo, \u017ce s\u0105 bardzo bogate w naturalny MSG. Dr Ikeda, dostrzegaj\u0105c potencja\u0142 bulionu z kombu, odparowa\u0142 z niego wod\u0119, co spowodowa\u0142o krystalizacj\u0119 kwasu glutaminowego. W 1909 roku za\u0142o\u017cy\u0142 firm\u0119 Ajinomoto i zacz\u0105\u0142 sprzedawa\u0107 glutaminian w proszku japo\u0144skiej publiczno\u015bci.\n\n\n\n\n\n\n\nOd tamtej pory, na przestrzeni dziej\u00f3w, MSG produkowano na r\u00f3\u017cne sposoby. Przed latami 30. XX wieku glutaminian pozyskiwano z glutenu pszennego. P\u00f3\u017aniej jako baz\u0119 zacz\u0119to wykorzystywa\u0107 bia\u0142ko sojowe. Wreszcie w latach 60. XX wieku wesz\u0142a w \u017cycie obecna metoda produkcji przez fermentacj\u0119. \n\n\n\nDzi\u015b bakterie kwasu glutaminowego produkuj\u0105 glutaminian, od\u017cywiaj\u0105c si\u0119 skrobi\u0105. Producenci dodaj\u0105 wod\u0119 i s\u00f3d, aby zneutralizowa\u0107 kwas glutaminowy, a t\u0119 neutraln\u0105 mieszanin\u0119 nast\u0119pnie odparowuje si\u0119, a\u017c skrystalizuje si\u0119 w MSG. Niez\u0142e, prawda?\n\n\n\nGlutaminian a s\u00f3l\n\n\n\nCho\u0107 zar\u00f3wno s\u00f3l, jak i glutaminian s\u0105 zwi\u0105zkami sodu i wykazuj\u0105 pewne podobie\u0144stwa, ostatecznie s\u0105 do\u015b\u0107 r\u00f3\u017cne. S\u00f3l nadaje potrawom s\u0142ony smak, ale te\u017c wzmacnia ich aromat.\n\n\n\nMo\u017cna jej r\u00f3wnie\u017c u\u017cywa\u0107 jako konserwantu, jak by\u0142o to powszechne dawniej (st\u0105d pochodzi wi\u0119kszo\u015b\u0107 w\u0119dlin). Podobnie jak s\u00f3l, MSG stosuje si\u0119 jako wzmacniacz smaku, ale zamiast nadawa\u0107 s\u0142onego smaku, wzmacnia on wyrazisty, pyszny charakter potraw. Mo\u017ce to brzmie\u0107 abstrakcyjnie, ale jest kluczowe dla zrozumienia, jak go u\u017cywa\u0107.\n\n\n\nMSG zawiera s\u00f3d, ale mniej ni\u017c s\u00f3l. Poniewa\u017c oba s\u0105 wzmacniaczami smaku, mo\u017cliwe jest zmniejszenie og\u00f3lnej zawarto\u015bci sodu w daniu bez utraty jego smaku, zast\u0119puj\u0105c cz\u0119\u015b\u0107 soli glutaminianem.\n\n\n\nTo dobra wiadomo\u015b\u0107 dla os\u00f3b kontroluj\u0105cych ci\u015bnienie krwi, poniewa\u017c zbyt du\u017ca ilo\u015b\u0107 sodu mo\u017ce prowadzi\u0107 do nadci\u015bnienia i innych problem\u00f3w sercowo-naczyniowych. Tak wi\u0119c owszem: dodawanie MSG do diety mog\u0142oby w pewnych okoliczno\u015bciach by\u0107 wr\u0119cz korzystne dla zdrowia.\n\n\n\nJaki smak ma glutaminian? \n\n\n\nSam w sobie glutaminian nie smakuje dobrze. Jego nadmierne u\u017cycie w potrawie nada jej raczej dziwny smak. Jednak prawid\u0142owo zastosowany poprawia smak wielu innych produkt\u00f3w. Sekretem tej w\u0142a\u015bciwo\u015bci jest umami, znane te\u017c jako \u201epi\u0105ty smak\u201d. \n\n\n\nA wi\u0119c obok s\u0142onego, s\u0142odkiego, kwa\u015bnego i gorzkiego. Na przyk\u0142ad dla s\u0142odkiego mamy cukier, a dla s\u0142onego \u2014 s\u00f3l. Ale dla umami mamy MSG.\n\n\n\nUmami sta\u0142o si\u0119 w ostatnich czasach bardzo modnym smakiem na Zachodzie. Trudno je opisa\u0107, ale s\u0142owa takie jak \u201ewyraziste\u201d i \u201emi\u0119sne\u201d s\u0105 mniej lub bardziej trafnymi okre\u015bleniami tego wra\u017cenia smakowego. W Europie, gdzie MSG jest cz\u0119sto stygmatyzowany, ludzie kojarz\u0105 umami z produktami takimi jak mi\u0119so, grzyby i sos sojowy. \n\n\n\nCo ciekawe, s\u0142owo \u201eumami\u201d zosta\u0142o ukute w\u0142a\u015bnie po to, by opisa\u0107 smak MSG. Wed\u0142ug firmy Ajinomoto Kikunae Ikeda postanowi\u0142 stworzy\u0107 nowe s\u0142owo na smak swojego nowego wynalazku \u2014 glutaminianu w proszku. Umami pochodzi od japo\u0144skiego s\u0142owa oznaczaj\u0105cego \u201epyszny\u201d, czyli \u201eumai\u201d. Istotnie, wszystkie produkty, kt\u00f3re ludzie we Francji uwa\u017caj\u0105 za maj\u0105ce smak umami, s\u0105 bogate w naturalne glutaminiany.\n\n\n\nNauka o glutaminianie i umami\n\n\n\nDobrze, teraz ju\u017c wiesz, \u017ce MSG dodaje potrawom umami , ale jak dok\u0142adnie to dzia\u0142a? Ot\u00f3\u017c tw\u00f3j j\u0119zyk ma receptory smakowe stworzone do wychwytywania glutaminianu. Kiedy wyraziste, bogate w umami potrawy trafiaj\u0105 na j\u0119zyk, uruchamia to z\u0142o\u017con\u0105 sztafet\u0119, kt\u00f3ra ostatecznie sprawia, \u017ce tw\u00f3j m\u00f3zg postrzega smak w abstrakcyjnym sensie tego s\u0142owa. \n\n\n\nGdy MSG po\u0142\u0105czy si\u0119 z twoimi kubkami smakowymi, te komunikuj\u0105 si\u0119 z kana\u0142ami wapniowymi, przez co receptory glutaminianu w twoich ustach wype\u0142niaj\u0105 si\u0119 wapniem. To z kolei uruchamia uwalnianie pewnych neuroprzeka\u017anik\u00f3w.\n\n\n\nTe neuroprzeka\u017aniki dzia\u0142aj\u0105 jak pos\u0142a\u0144cy twojego uk\u0142adu nerwowego, sygnalizuj\u0105c nerwom, by przekaza\u0142y naszemu m\u00f3zgowi, \u017ce smakujesz czego\u015b pysznego. Wiadomo\u015b\u0107 przemieszcza si\u0119 przez twoje nerwy a\u017c do pnia m\u00f3zgu, kt\u00f3ry wysy\u0142a j\u0105 do kory \u201esmakowej\u201d, po\u0142o\u017conej wy\u017cej i bardziej z przodu twojego m\u00f3zgu. \n\n\n\nI wreszcie odczuwasz smak jedzenia w naszych ustach. To strasznie skomplikowany zestaw operacji jak na co\u015b, co ludzie odczuwaj\u0105 jako dziej\u0105ce si\u0119 natychmiast&nbsp;! I przyznaj\u0119, \u017ce bardzo prawdopodobnie poszed\u0142em na spore skr\u00f3ty, ale wybacz mi \u2014 kocham ci\u0119.\n\n\n\nWarto\u015bci od\u017cywcze glutaminianu\n\n\n\nNiewiele mo\u017cna powiedzie\u0107 o warto\u015bciach od\u017cywczych MSG. Je\u015bli chodzi o etykiety warto\u015bci od\u017cywczych, jedynym istotnym sk\u0142adnikiem od\u017cywczym, jaki zawiera, jest s\u00f3d. Szczypta MSG zawiera 80 miligram\u00f3w sodu, czyli 3% zalecanej dziennej warto\u015bci dla przeci\u0119tnej osoby. Dla por\u00f3wnania s\u00f3l kuchenna zawiera ponad trzy razy wi\u0119cej sodu ni\u017c MSG.\n\n\n\nWarto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce cho\u0107 ograniczenie spo\u017cycia sodu mo\u017ce by\u0107 korzystne dla zdrowia, tw\u00f3j organizm potrzebuje soli, by funkcjonowa\u0107.\n\n\n\nDos\u0142ownie umar\u0142by\u015b bez jakiegokolwiek pokarmowego \u017ar\u00f3d\u0142a sodu. W rzeczywisto\u015bci s\u00f3d jest niezb\u0119dny do prawid\u0142owego funkcjonowania twojego uk\u0142adu nerwowego, mi\u0119\u015bni i serca, a tak\u017ce pomaga organizmowi regulowa\u0107 gospodark\u0119 wodn\u0105. Tak wi\u0119c s\u00f3l z umiarem \u2014 tak, ale nigdy nie popadaj w skrajno\u015bci!\n\n\n\nJak gotowa\u0107 z glutaminianem?\n\n\n\nJe\u015bli nigdy wcze\u015bniej nie gotowa\u0142e\u015b z MSG, mo\u017ce si\u0119 to wydawa\u0107 nieco onie\u015bmielaj\u0105ce. Si\u0119gniesz po zupe\u0142nie nowy spos\u00f3b przyprawiania, a skuteczne jego stosowanie b\u0119dzie oczywi\u015bcie wymaga\u0142o odrobiny praktyki. Mimo to naprawd\u0119 nie jest to trudne, a korzy\u015bci smakowe s\u0105 OGROMNE.\n\n\n\nGlutaminian sprawdza si\u0119 najlepiej w potrawach ju\u017c bardzo wyrazistych, kt\u00f3re chcesz przenie\u015b\u0107 na NEXT LEVEL. Nie tylko poprawia smaki, ale mo\u017ce te\u017c pom\u00f3c zneutralizowa\u0107 gorycz niekt\u00f3rych sk\u0142adnik\u00f3w.\n\n\n\nOczywi\u015bcie \u015bwietnie sprawdza si\u0119 w daniach azjatyckich i we wszystkim, co zawiera sos sojowy. Sprawia te\u017c, \u017ce sosy i zupy s\u0105 o wiele pyszniejsze, i potrafi podkr\u0119ci\u0107 smak pomidor\u00f3w. Mo\u017cesz te\u017c zainspirowa\u0107 si\u0119 bran\u017c\u0105 przek\u0105sek i doda\u0107 go do swojej domowej mieszanki przypraw do popcornu.\n\n\n\nNie u\u017cywaj go jednak w deserach; ma dziwny smak w s\u0142odkich potrawach \u2014 testowa\u0142em to na moim przepisie na ciastka i szczerze m\u00f3wi\u0105c, nic ciekawego.\n\n\n\nBardzo cz\u0119sto dodaj\u0119 glutaminian do mojego sma\u017conego ry\u017cu\n\n\n\nMusisz zachowa\u0107 ostro\u017cno\u015b\u0107, u\u017cywaj\u0105c MSG, poniewa\u017c jest bardzo silny. P\u00f3\u0142 \u0142y\u017ceczki cz\u0119sto wystarczy, by doprawi\u0107 danie na rodzinn\u0105 kolacj\u0119. Ponadto, poniewa\u017c jest to produkt na bazie sodu, prawdopodobnie b\u0119dziesz potrzebowa\u0107 mniej soli ni\u017c zwykle, gotuj\u0105c z MSG. I zn\u00f3w \u2014 trzeba pr\u00f3bowa\u0107.\n\n\n\nW przypadku makaronu syczua\u0144skiego z glutaminianem jest on niezb\u0119dn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 przepisu\n\n\n\nCzy glutaminian jest szkodliwy dla zdrowia?\n\n\n\nZ\u0142a reputacja MSG si\u0119ga Stan\u00f3w Zjednoczonych i listu opublikowanego w \u201eNew England Journal of Medicine\u201d w 1968 roku. W li\u015bcie tym czytelnik podaj\u0105cy si\u0119 za dr. Roberta Ho Man Kwoka napisa\u0142, \u017ce jedzenie w chi\u0144sko-ameryka\u0144skich restauracjach wywo\u0142ywa\u0142o u niego ko\u0142atanie serca i dr\u0119twienie. \n\n\n\nNie przeprowadzi\u0142 \u017cadnego naukowego badania tych objaw\u00f3w, ale postawi\u0142 hipotez\u0119, \u017ce mog\u0105 by\u0107 zwi\u0105zane ze zbyt s\u0142onymi potrawami, z obfitym u\u017cyciem wina do gotowania lub MSG. Opinia publiczna uchwyci\u0142a si\u0119 w\u00f3wczas glutaminianu jako winowajcy i narodzi\u0142 si\u0119 rasistowski termin \u201esyndrom chi\u0144skiej restauracji\u201d.\n\n\n\nCho\u0107 MSG by\u0142 (i nadal jest) powszechnie stosowany w produktach spo\u017cywanych regularnie przez wszystkich, to chi\u0144skie jedzenie zosta\u0142o wskazane jako kozio\u0142 ofiarny.\n\n\n\nW nast\u0119pstwie tej paniki kilka b\u0142\u0119dnych bada\u0144 rzekomo wykaza\u0142o zwi\u0105zek mi\u0119dzy MSG a problemami zdrowotnymi. Niekt\u00f3re badania z udzia\u0142em ludzi nie by\u0142y prowadzone w spos\u00f3b za\u015blepiony, co oznacza, \u017ce uczestnicy wiedzieli, czy w ich diecie jest MSG, czy nie, i byli przez to podatni na efekt placebo (lub nocebo).\n\n\n\nInne badanie pr\u00f3bowa\u0142o wykaza\u0107, \u017ce ma\u0142ym myszkom, kt\u00f3rym wstrzykni\u0119to ogromne ilo\u015bci MSG, dorasta\u0142y z problemami zdrowotnymi. Oczywi\u015bcie w \u017caden spos\u00f3b nie odzwierciedla to spo\u017cywania ma\u0142ych ilo\u015bci glutaminianu jako przyprawy.\n\n\n\nOg\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, organizacje zajmuj\u0105ce si\u0119 zdrowiem klasyfikuj\u0105 MSG jako \u201eog\u00f3lnie uznawany za bezpieczny\u201d i jest on regularnie spo\u017cywany przez ogromny odsetek \u015bwiatowej populacji (w tym przez Francuz\u00f3w, cho\u0107 wielu o tym nie wie). Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, nie ma \u017cadnych dowod\u00f3w na to, by spo\u017cywczy MSG mia\u0142 negatywny wp\u0142yw na zdrowie.\n\n\n\nJakie gotowe produkty zawieraj\u0105 glutaminian?\n\n\n\nCho\u0107 MSG jest cz\u0119sto kojarzony z kuchni\u0105 azjatyck\u0105 i rzeczywi\u015bcie jest popularny w kuchniach tego kontynentu, to wyst\u0119puje praktycznie wsz\u0119dzie. Zwa\u017cywszy, \u017ce glutaminian znajduje si\u0119 w du\u017cym odsetku produkt\u00f3w przetworzonych, prawdopodobnie jad\u0142e\u015b go ca\u0142kiem niedawno, nawet nie zdaj\u0105c sobie z tego sprawy. \n\n\n\nNa etykietach mo\u017ce wyst\u0119powa\u0107 pod r\u00f3\u017cnymi nazwami. Niekt\u00f3re z najcz\u0119stszych to kwas glutaminowy, ekstrakt dro\u017cd\u017cowy, bia\u0142ko hydrolizowane, kazeina oraz zawsze bardzo tajemnicze \u201earomaty naturalne\u201d, ale jest ich znacznie wi\u0119cej.\n\n\n\nJakie produkty zawieraj\u0105 naturalny glutaminian?\n\n\n\nOczywi\u015bcie produkty przetworzone nie maj\u0105 monopolu na glutaminian, a syntetyczny MSG w proszku stanowi jedynie niewielk\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 glutaminian\u00f3w w diecie przeci\u0119tnej osoby. Wiele popularnych sk\u0142adnik\u00f3w jest na\u0142adowanych naturalnym glutaminianem, co czyni je \u015bwietnymi \u017ar\u00f3d\u0142ami smaku umami w kuchni. \n\n\n\nNic dziwnego, \u017ce \u2014 jako dawne g\u0142\u00f3wne \u017ar\u00f3d\u0142o MSG w proszku \u2014 kombu jest na czele listy, przy czym niekt\u00f3re odmiany zawieraj\u0105 nawet do 3380 miligram\u00f3w glutaminianu na 100 gram\u00f3w. Nast\u0119pny na li\u015bcie jest sos sojowy, z warto\u015bci\u0105 do 1700 miligram\u00f3w. \n\n\n\nNo ale c\u00f3\u017c, to mo\u017ce uchodzi\u0107 za produkt przetworzony, chyba \u017ce kupujesz PRAWDZIWY sos sojowy. R\u00f3wnie\u017c w klubie 1000+ znajduj\u0105 si\u0119 suszone grzyby shiitake, z wynikiem 1060 miligram\u00f3w.\n\n\n\nKuchnia w\u0142oska r\u00f3wnie\u017c jest bardzo bogata w glutaminian! Parmigiano-Reggiano i suszone pomidory zawieraj\u0105 ponad 1000 miligram\u00f3w na 100 gram\u00f3w. To z pewno\u015bci\u0105 t\u0142umaczy popularno\u015b\u0107 tych dodatk\u00f3w.\n\n\n\n Zielona herbata zawiera nawet do 670 miligram\u00f3w, czyli wi\u0119cej ni\u017c \u015bwie\u017ce pomidory, szynka i niekt\u00f3re rodzaje miso, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c s\u0105 bardzo bogate w glutaminian.","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marcwiner.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/145972","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marcwiner.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marcwiner.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marcwiner.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marcwiner.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=145972"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/marcwiner.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/145972\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marcwiner.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2041"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marcwiner.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=145972"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marcwiner.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=145972"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marcwiner.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=145972"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}